Hoofdmenu openen
Filmpje van kort na de Tweede Wereldoorlog (29 december 1945). In de Centrale Werkplaatsen van de Nederlandse Spoorwegen bij Haarlem wordt gewerkt aan het herstellen van de door de oorlog veroorzaakte schade aan een treinstel. Een nagenoeg volledig verwoest treinstel wordt een werkplaats binnen gereden; -div. shots van o.a. monteurs, lassers en timmerlieden die aan het treinstel werken; -een hersteld treinstel rijdt op eigen kracht bij de werkplaats weg.
Windhoff railbrug werkt op luchtdruk bij NedTrain Refurbishment & Overhaul te Haarlem.
Hoofdwerkplaats Haarlem - Opslag Wielassen; 20 september 2014.
Hoofdwerkplaats Haarlem - Opgebokte rijtuigbakken; 20 september 2014.
Hoofdwerkplaats Haarlem - mC 9002 'Jaap' op luchtkussens; 20 september 2014.

De Hoofdwerkplaats Haarlem is een revisiewerkplaats van de Nederlandse Spoorwegen NedTrain te Haarlem.

Inhoud

GeschiedenisBewerken

Bij de opening van de eerste spoorlijn van de in 1837 opgerichte Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HIJSM) was er in september 1839 bij het westelijke eindpunt van de lijn Amsterdam – Haarlem een kleine werkplaats ingericht voor onderhoud aan locomotieven, rijtuigen en goederenwagons. In 1844 besloot de HIJSM een centrale werkplaats in Haarlem in te richten. Deze kwam op de locatie van het eerste station van Haarlem, tegenover de Amsterdamsche Poort. Het Haarlemse station was inmiddels in 1842 verplaatst naar de huidige locatie binnen de stadswallen.

Van een kleine werkplaats groeide het complex tot een grote omvang en werd het een van de grote Hoofdwerkplaatsen van de spoorwegen in Nederland. Door de uitbreiding van het spoorwegnet aan het eind van de 19de eeuw breidde ook de centrale werkplaats zich uit. Vooral de jaren 1892-'93 zijn belangrijk in de geschiedenis van de werkplaats. Toen werden een grote ketelmakerij, een wielenwerkplaats, magazijngebouw, een schoonmaakafdeling en een administratiegebouw aan het complex toegevoegd. Ook de stoffeerderij en de Grote Herstelling werden in die jaren gebouwd. Door het dempen van een terrein ten noorden van de werkplaats aan de Oudeweg ontstond vanaf 1913 ruimte voor verdere uitbreiding. Er werd een grote locomotief-stelplaats gebouwd, voorzien van zware kranen.[1]

Na de vorming van de Nederlandse Spoorwegen trad er specialisatie op. In Haarlem kregen de rijtuigen en treinstellen groot onderhoud en revisies, terwijl de locomotieven in de Hoofdwerkplaats Tilburg onder handen werden genomen en de goederenwagons in de Wagenwerkplaats Amersfoort. Van deze grote werkplaatsen is die in Haarlem de enige die, 170 jaar na de opening, in 2014 nog in bedrijf is. De werkplaats heeft een oppervlakte van 14 hectare en heeft circa 700 werknemers in dienst.

In de loop der jaren zijn er vele moderniseringen geweest aan de werkplaats accommodatie. In de laatste jaren zijn diverse van de oude werkplaatsgebouwen afgebroken en vervangen door moderne bouwwerken. Tegenwoordig worden de rijtuigbakken van de treinstellen niet meer met behulp van kranen verplaatst, maar geplaatst op luchtkussens, voor verschillende werkzaamheden verschoven van de ene naar de andere plek. Tegenwoordig is de werkplaats onderdeel van NedTrain, onder de naam Refurbishment en Overhaul (R&O). Nog steeds worden de getrokken rijtuigen en elektrische treinstellen hier in revisie genomen en vinden er verbouwingen en moderniseringen plaats, alsmede herstel van opgelopen schade. Ook worden onderdelen vervaardigd en inmiddels wordt er ook werk voor andere spoorwegbedrijven dan de NS verricht.

Blokkendoosrijtuig mC 9002 'Jaap'Bewerken

Het in 1924 door Beijnes gebouwde motorrijtuig type Mat '24 mC 9002 werd na buitendienststelling in 1966 verbouwd tot motordienstwagen (mDW) 169 306. Van 1968 tot 1981 werd het gebruikt als wegleerrijtuig 978 1 500.

Vanaf 1981 werd het rijtuig door de toenmalige beheerder J. Mol onderhouden, in de hoop dat de wagen bewaard zou worden voor het nageslacht. In 1990 werd de mDW 978 1 500 door dhr J. (Jaap) Mol overgedragen aan de hobbyclub van de Hoofdwerkplaats Haarlem. Deze heeft het rijtuig in eigen beheer weer terug verbouwd naar afleveringstoestand van 1924. Sinds 1996 is mC 9002 weer in zijn oorspronkelijke crème/groene uiterlijk aan te treffen voor ritten op de hoofdbaan. Hij kan zowel zelfstandig als gekoppeld met het Blokkendoostreinstel van het Spoorwegmuseum rijden.

LiteratuurBewerken

  • Het oude station. Revisiebedrijf Haarlem 150 jaar zelfstandig. Door Albert van Lingen. Uitg. Stichting Rail Publicaties, 1994. ISBN 90-71513-18-1. De titel slaat op het feit dat de werkplaats is gevestigd op de locatie waar het eerste station van Haarlem stond.

Externe linksBewerken