Henri van Abbe

Nederlands ondernemer (1880-1940)

Henri van Abbe (Amsterdam, 8 januari 1880Eindhoven, 18 november 1940) was een Nederlands ondernemer en kunstverzamelaar.

Henri van Abbe
Portret van Henri van Abbe door Piet van der Hem (1929), Nederlands Nationaal Archief.
Persoonsgegevens
Volledige naam Henri Jacob van Abbe
Geboren Amsterdam, 8 januari 1880
Overleden Eindhoven, 18 november 1940
Beroep(en) ondernemer en kunstverzamelaar
Oriënterende gegevens
Jaren actief 1900 - 1940
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
De muur van de voormalige fabriek in Stratum

LevensloopBewerken

Van Abbe was sigarenfabrikant te Eindhoven. In 1900 begon hij samen met zijn vader een kleine sigarenfabriek in Amsterdam. Deze fabriek werd, vanwege de arbeidsonrust aldaar, in 1908 verplaatst naar Gestel. Zijn succesvolle merkenpolitiek, waarbij slechts het merk Karel I werd geproduceerd, leidde tot groei. In 1915 vertrok hij naar de bleek in Stratum. In 1920 werkten in Stratum 600 mensen. In 1919, 1920, 1926, en in 1927 werd de fabriek in Stratum uitgebreid.

Het pand aan de Havenstraat te Stratum uit 1926 was een modernistisch industrieel utiliteitsgebouw met vier verdiepingen en een zaagtanddak ofwel sheddak. Het ontwerp was van Arend Beltman. Het architectenbureau dat zijn vader Gerrit Beltman in 1871 oprichtte, werd vanaf 1911 voortgezet door zijn zoon Arend Beltman en is thans het oudst bekende architectenbureau van Nederland.

Een vestiging in Reusel werd geopend in 1928, waar eveneens 600 mensen werkten. In Waalre kwam eveneens een filiaal. In de diverse fabrieken werkten in 1940 volgens opgave aan het RBTT, 2468 arbeiders onder toezicht van 73 leidinggevenden en op kantoren 38 mensen.

In de jaren voor de Tweede Wereldoorlog vormden de Karel I-sigarenfabrieken de op een na grootste werkgever van Eindhoven. De fabrieken waren voor hun tijd modern, ordelijk en hygiënisch ingericht.

In 1969 werd het familiebedrijf en het merk verkocht aan het Amerikaanse concern Gulf and Western. Dit had ook banden met het Valkenswaardse bedrijf Willem II, dat de productie geleidelijk zou overnemen. In 1971 brandde de fabriek echter gedeeltelijk af, waarbij 30 miljoen sigaren voortijdig in rook opgingen. De brand verwoestte tegelijkertijd een hoedenfabriek, waarbij een kostbare verzameling mallen verloren ging.

In 1997 werd het in 1926 gebouwde fabriekspand aan de Havenstraat in Stratum gesloopt. Voordien werd een poging gedaan het te behouden als industrieel erfgoed. Het vastgoedbedrijf verantwoordelijk voor deze sloop, ging jaren later failliet wegens een chaotische boekhouding.

Over bleef een muur aan de Tongelresestraat met in tegels de tekst: N.V. Karel I Sigarenfabriek v/h H.J. v. Abbe. Daarnaast bestaat het fabrieksgebouw in Reusel nog, dat eveneens een fabrieksnaam op tegeltjes draagt.

Het bedrijf werd in 1975 uiteindelijk aan Swedish Match verkocht en hield in naam op te bestaan.

KunstcollectieBewerken

Henri van Abbe nam het initiatief tot de stichting van het Van Abbemuseum, dat geopend werd in 1936. Van Abbe had in de loop der jaren een omvangrijke kunstcollectie (van Abbe Collectie), verzameld met werken van Kees van Dongen, Jan Sluyters, Jan Toorop en Leo Gestel.[1]

PersoonlijkBewerken

Henri van Abbe is het eerste kind van een gezin met in totaal acht kinderen van de van Joodse komaf juwelier Jacob van Abbe[2] en de van gereformeerde komaf Jenneken Renssen.[3] Jacob van Abbe heeft de kinderen van Jenneken Renssen haar vorige relatie aangenomen.

Henri van Abbe trouwt op 12 februari 1908 op 18 jarige leeftijd te Amsterdam met de 22 jarige Rooms-katholieke Aldegonda van Reeken (4 juni 1885-23 juni 1964 overleden te Mierlo)[4] uit Tiel, dochter van Jan Francis van Reeken en Aldegonda Maria Gallé.

Uit het huwelijk van Henri en Aldegonda van Abbe, werden vijf kinderen geboren. 1.Henri Jacob van Abbe 24 juli 1907-28 maart 1958 (werd 50); 2.Jan Francis van Abbe 2 juli 1908-15 okt 1955 (werd 47); 3.Albertus Josephus Adolf 'Albert' van Abbe 21 mei 1910-onbekend; 4.Aldegonda Maria Anna van Abbe 10 sept 1912 - 29 nov 1912 (werd 11 weken) en 5. Dochter N.N. van Abbe (Stillborn)

Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben kinderen van van Abbe met succes aannemelijk gemaakt dat vader Henri van Abbe geen kind was van Jacob van Abbe en derhalve Jood, maar een onecht kind van een onbekende vader en van cafehoudster(onbekend) Jenneken Renssen, waardoor het bedrijf niet in handen van de Nazi's kwam.[5]

Olly van Abbe, het eerste kind van de derde zoon van Henri en Aldegonda, (Albertus Josephus Adolf 'Albert' en Maria Josephina Paulina van Abbe-Hoffmann) was een Nederlands beeldhouwer.

Henri van Abbe werd 60 jaar en zijn vrouw Aldegonda 79.

Henri van Abbe ligt begraven in de Rijksmonument, grafkapel van de familie Van Abbe aan de Roostenlaan te Stratum, die werd ontworpen door Alexander Kropholler.

WetenswaardighedenBewerken

Zie ookBewerken

Externe linksBewerken