Hoofdmenu openen

Hendrik van Saksen (1473-1541)

Hertog van Saksen 1473-1541
(Doorverwezen vanaf Hendrik V van Saksen)

Hendrik de Vrome (Dresden, 16 maart 1473 – aldaar, 18 augustus 1541) was van 1539 tot 1541 hertog van Saksen.

Hendrik de Vrome
Portret van Hendrik van Saksen door Lucas Cranach de Oude, 1514.
Portret van Hendrik van Saksen door Lucas Cranach de Oude, 1514.
Erfpotestaat van Friesland
Regeerperiode 1500 - 1504
Voorganger Albrecht
Opvolger George
Hertog van Saksen
Regeerperiode 1539 - 1541
Voorganger George
Opvolger Maurits
Huis Wettin (Albertijnse Linie)
Vader Albrecht van Saksen
Moeder Sidonia van Podiebrad
Geboren 16 maart 1473
Dresden
Gestorven 18 augustus 1541
Dresden
Echtgenote Barbara van Polen
Religie Rooms-katholiek
Lutheraans (vanaf 1536)

Inhoud

FamilieBewerken

Hendrik was een zoon van Albrecht de Kloekmoedige. Hendrik huwde met Catharina van Mecklenburg (1487-1561), dochter van hertog Magnus II van Mecklenburg-Güstrow, en werd vader van:

Hertog van SaksenBewerken

In 1539 volgde hij zijn broer George met de Baard op als hertog van Saksen. In tegenstelling tot zijn broer, die katholiek bleef, had hij zich in 1536 tot het lutherse geloof bekeerd en hij voerde het protestantisme met harde hand in als staatsgodsdienst. Onderdanen die zich niet wensten te bekeren liet hij verbannen of gevangenzetten. Na zijn dood op 18 augustus 1541 werd hij opgevolgd door zijn zoon Maurits.

FrieslandBewerken

Hendriks vader Albrecht de Kloekmoedige werd in 1498 heerser van Friesland. Tot dit gebied behoorden ook de eilanden Terschelling, Griend (toen nog bewoond en omring door stadsmuren), Ameland en de buitendijkse kweldergronden, het tegenwoordige Bildt. Hertog Hendrik zetelde zich daarop in stad Franeker en oefende daar de feitelijke macht uit namens zijn vader. Omdat Hendrik met open armen werd ontvangen door de Franekers en hem direct het Sjaerdemaslot werd gegeven schonk Hendrik de Franekers vele privileges en stelde hen vrij van een aantal belastingen. Aan de omringende gebieden van de stad werden daarentegen zeer zware belastingen geheven wat leidde tot een opstand tegen Hendrik van Saksen.

In 1500 ontstond er grote onvrede onder de Friezen door de hoge pachten en belastingen. Enkele Friese edelen verenigden zich om zich van de overheersing te verlossen. Uit alle windstreken brachten zij een leger van 16.000 Friezen bijeen en begonnen op 12 mei 1500 de stad Franeker te belegeren, ook wel Het beleg van Franeker genoemd. De Friezen waren slecht getraind en georganiseerd waardoor vele interne conflicten en schermutselingen ontstonden, hetgeen niet bijdroeg aan een effectieve belegering van de stad. De Friezen richten niets uit en kwamen niet verder dan de belegering van de stad waarin Hendrik zich zetelde. Zijn vader Hertog Albrecht verzamelde in alle haast een talrijk leger en de stad werd op 16 juli 1500 ontzet. De Friezen werden verslagen. Tijdens de terugtocht lieten de troepen van Albrecht een spoor van vernieling achter. Plundering, mishandeling, moord en verkrachting waren aan de orde van de dag. Ook zetten zij vele huizen in brand. In Minnertsga werden priesters vermoord omdat zij hun gewijde kostbaarheden niet wilden overgeven. Berlikum moest het ook zeer ontgelden. Daarentegen werd de stad Franeker, die Hendrik getrouw was gebleven, geprezen en bevoorrecht.

Na de dood van Albrecht van Saksen in september 1500 volgt Hendrik zijn vader op als heerser van Friesland. Op 26 maart 1501 schenkt hij de stad Franeker een aanzienlijk (200 morgen) stuk buitendijks kwelderland. Alhoewel gelegen in de gemeente Het Bildt zijn deze landen tot op de dag van vandaag eigendom van de stad Franeker. Deze landen dragen de naam Franeker landen.
In 1504 heeft Hendrik genoeg van de Friezen en draagt Friesland en de bijbehorende (ei)landen en kwelders over aan zijn broer George die daarop Het Bildt voorziet van de bedijking.

VooroudersBewerken

Overgootouders Frederik I van Saksen
(1370-1428)

Catharina van Brunswijk-Lüneburg
(1395-1442)
Ernst I van Oostenrijk
(1377–1424)

Cymburgis van Mazovië
(1394–1429) (1436–1467)
Victor van Kunštát en Podebrady
(–)

?
(-)
?
(–)

 ?
(-)
Grootouders Frederik II van Saksen (1412-1464)

Margaretha II van Oostenrijk (1416-1486)
George van Podiebrad (1420–1471)

? (-)
Ouders Albrecht van Saksen (1443-1500)

Sidonia van Bohemen (1449-1510)
Hendrik van Saksen (1473-1541)
Voorganger:
Albrecht van Saksen
Potestaten Opvolger:
George van Saksen