Gerrit Krolbrug

brug in Groningen

De Gerrit Krolbrug is een pontonbrug (schipbrug) in de stad Groningen. De brug overspant het Van Starkenborghkanaal en is in 1936 tegelijk met het kanaal aangelegd.

Gerrit Krolbrug
Gerrit Krolbrug met een van de bijgebouwde fietsbruggen
Algemene gegevens
Locatie Groningen
Overspant Van Starkenborghkanaal
Doorvaarthoogte Vaste deel 7,14 m
Gesloten beweegbare deel 2,4 m
Doorvaartbreedte 21,8[1] m
Bouw
Ingebruikname autobrug: 1936
fietsbruggen: 1993
Architectuur
Type autobrug: pontonbrug
fietsbruggen: tuibruggen
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

Zoals destijds gebruikelijk is de brug geklonken, niet gelast.[2] Het brugdek is bevestigd aan een op het water drijvend ponton. Onder het wegdek hangt een contragewicht dat middels rails te verplaatsen is. Door het verplaatsen van dit contragewicht verandert het zwaartepunt van de brug waardoor het ponton omhoog komt en de brug zijdelings weggedraaid kan worden. De andere zijde van de brug scharniert op het zuidelijke landhoofd aan de Korreweg, zodat deze pontonbrug tevens een draaibrug is. De vaste fietsbruggen zijn in 1993 toegevoegd omdat de smalle brug een knelpunt voor het verkeer was.

Tot 2005 stond de brug bekend als de Korrebrug of de Korrewegbrug, vanwege zijn ligging aan het einde van de Korreweg. Tot eind jaren 1930, toen het Boterdiep in de stad nog een waterweg was, bevond zich aan het begin van de Korreweg, ter hoogte van de Rodeweg, een draaibrug die eveneens Korrebrug werd genoemd.

In mei 2021 is de pontonbrug zwaar beschadigd door een aanvaring van een tankschip.

NaamgevingBewerken

Nadat bekend werd dat de schrijver Gerrit Krol weer in Groningen kwam wonen, en wederom aan de Korreweg, besloot men de brug naar hem te vernoemen.[3] Dit besluit was ingegeven doordat de schrijver een van zijn boeken opent met zijn terugkeer in de stad na een fietstocht. Krols tekst is te lezen op een plaquette aan het brugwachtershuis op de noordoever:[4]

Na een lange fietstocht was ik pas terug in de stad wanneer ik het ronde bord '50 km' passeerde met daarboven de naam GRONINGEN, die mij zo vertrouwd was dat daar ook net zo goed GERRIT KROL kon staan vond ik.
Uit De oudste jongen (1998)

VerkeerBewerken

FietsersBewerken

Anno 2021 passeerden dagelijks 15.000 fietsers de brug, waarmee het een van de drukste verbindingen in Groningen is. De brug verbindt de Groninger binnenstad via het Heerdenpad met twee wijken: De Hunze en Beijum.

BinnenvaartBewerken

Voor de binnenvaart is de brug van groot belang: het Van Starkenborghkanaal is de doorgaande snelweg van Amsterdam naar Duitsland, […] dat is levensader over het water."[5] De brug wordt van zaterdagavond tot maandagochtend wel overdag bediend, maar niet vroeg in de ochtend en laat op de avond. Op dinsdag tot vrijdag is er volcontinu bediening, daarbuiten alleen gedurende een deel van de dag. Op sommige feestdagen gelden afwijkingen en bij windsnelheden boven windkracht 9 wordt de bediening gestaakt.[6]

De geplande vervanging van de brug moet dit deel van de Hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl opwaarderen van CEMT-klasse V naar Va, geschikt voor grote rijnschepen tot 110 meter lang.[7]

Fiets- en loopbruggenBewerken

De dag en nacht bediende brug was jarenlang een verkeersknelpunt. Om de doorstroming van het wegverkeer te verbeteren is in 1993 aan beide zijden van de brug een tuibrug gebouwd. Gebruik is niet verplicht, maar fietsers en voetgangers kunnen hierlangs het kanaal oversteken als de centrale brug geopend is. Dankzij hun hoogte zijn de tuibruggen geen belemmering voor de scheepvaart, maar vanwege de steile hellingen was het wel noodzakelijk een hellingbaan met traptreden te gebruiken.[8][9]

Storingen en onderhoudBewerken

De brug uit 1936 is versleten en storingsgevoelig, de onderhoudskosten van de brug zijn hoog.[7] Enkele bijzonderheden:

  • In de winter van 2012 bleef de brug gedurende lange tijd opengedraaid staan, aanvankelijk vanwege het risico van vastvriezen in dichte stand, waardoor het scheepvaartverkeer gestremd zou raken, maar daarna vanwege vervanging van defecte onderdelen, die speciaal op maat gemaakt moesten worden.[10]
  • Begin december 2014 raakte de brug opnieuw defect,[11] het duurde tot 25 december 2014 voordat de reparatie gereed was.[12]
  • Op 28 april 2017 werd de brug aangevaren door een lege tanker, waarbij de ponton en een rail van het contragewicht beschadigd werden. Drie weken later kon de brug na reparatie en onderhoud weer gebruikt worden.[13][14][15]
  • In de winter van 2018 stond de brug meerdere dagen open om te voorkomen dat de brug zou dichtvriezen en de scheepvaart gestremd zou raken.[16]

Schade mei 2021Bewerken

 
Schade aan de brug na aanvaring met een tanker op 15 mei 2021

De brug raakte op 15 mei 2021 rond 0:10 uur zeer zwaar beschadigd en ontwricht. Onderweg van Straatsburg naar de Eemshaven ramde de 110 meter lange binnenvaarttanker Bodensee vanuit het westen het draaibare deel van de brug. Overeenkomstig de bedieningstijden van de brug was er toen geen bediening.[6][17]

Een persoon raakte lichtgewond: een scooterrijder die op de brug reed en ten val kwam. De landhoofden zijn beschadigd, maar de hoge loopbruggen hebben geen schade.[18][19][20]

De pontonbrug werd op zondag vanaf 7 uur 's ochtends opgetakeld en met een tijdelijk ponton ondersteund. Rijkswaterstaat hoopte dat de brug daarbij terug zou buigen naar zijn normale vorm; zo niet dan moest de brug in geopende positie gelegd worden om de vaarweg vrij te maken.[21] De openstelling van het kanaal liep vertraging op doordat een van de drijflichamen van de brugponton overbelast werd door de scheef hangende brug en in de loop van de zondag langzaam zonk. In de nacht van zondag op maandag pompte Rijkswaterstaat dit onderdeel van de brug leeg en plaatste het opnieuw onder de brug.[2] Tijdens de reparatie weken enkele schepen tot 55 meter lengte (CEMT-klasse II) stapvoets varend uit naar de nauwe Diepenring,[22] maar in het Van Starkenborghkanaal ontstond een wachtrij van tientallen schepen.

Nadat het brugdek over zijn draaipunt op de zuidoever was gelegd, werd de brug op maandagavond weer vrijgegeven voor de scheepvaart. Ook de bruggen voor fietsers en voetgangers kwamen toen deels beschikbaar. Voor autoverkeer onderzoekt de gemeente de mogelijkheden van een noodvoorziening.[23]

De Landelijke Eenheid van de politie onderzoekt de zaak en stelde dat het schip in de nacht op de radar voer en de brug mogelijk niet opgemerkt heeft. Op een radarscherm vormen de pontonbrug en de fietsbruggen samen één streep. Er werden processen-verbaal uitgeschreven voor slecht zeemanschap en schuld aan de beschadiging van de brug. De schipper is aangehouden, een normale procedure bij dergelijke zware ongevallen. De 59-jarige Tsjechische schipper had geen alcohol of drugs gebruikt; het schip van rederij Neco Schifffahrt uit Weil am Rhein bleek technisch in orde te zijn en had geen zichtbare schade door de aanvaring.[24][25][26]

Rijkswaterstaat legde conservatoir beslag op het schip, tot de verzekeraar een week later een bankgarantie gaf voor de aangerichte schade.[27][28][29]

ToekomstBewerken

De provincie Groningen besloot in 2011 de brug op termijn te vervangen.[30] Begin juni 2016 heeft ook B en W van de gemeente Groningen besloten dat er een nieuwe Gerrit Krolbrug moet komen, omdat de huidige versleten is. Het zou een tafelbrug worden, met twee rijbanen, twee fietspaden en voetpaden. Een doorvaarthoogte van negen meter is nodig omdat steeds grotere vaartuigen gebruik gaan maken van de vaarweg tussen Lemmer en Delfzijl. De investering werd geschat op 17,7 miljoen euro, waarvan de gemeente Groningen een half miljoen euro betaalt. Rijkswaterstaat is opdrachtgever en men verwachtte de nieuwe brug in 2020 te kunnen realiseren.[31] Daarna mikte men op 2023, maar in 2016 werd dat opgeschoven naar 2025.[15]

Midden 2020 was men nog in de voorbereidingsfase. Daarin werden drie uitvoeringsvarianten bekeken: naast de tafelbrug waren dat een hefbrug en een bewonersvariant, een lage brug met vrijliggende fietspaden.[32][7] In mei 2021, toen de brug zwaar beschadigd raakte, was er nog geen definitieve keuze gemaakt voor een brugtype. Geschat werd dat de nieuwe brug over vier à vijf jaar voltooid kon zijn.[33] Tot aan de schade overwoog de gemeente om de oude brug elders te plaatsen.[34][35]

Zie ookBewerken

  Zie de categorie Gerrit Krol-brug van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.