Emmaplein (Amsterdam)

plein in Amsterdam

Het Emmaplein is een langwerpig plein met plantsoen in Amsterdam-Zuid, Willemsparkbuurt-Noord.

Emmaplein
Emmaplein met het beeld van de naamgeefster (december 2020)
Geografische informatie
Locatie       Amsterdam
Stadsdeel Amsterdam-Zuid
Wijk Willemsparkbuurt
Lengte 100
Breedte 60
Algemene informatie
Aangelegd in jaren 10 en 20 (20e eeuw)
Genoemd naar Emma zu Waldeck und Pyrmont
Naam sinds 1902
Overig Beeldentuin op het Emmaplein: Groep Adam

Geschiedenis en liggingBewerken

Het plein kreeg haar naam per raadsbesluit van 12 maart 1902, toen ook de Emmalaan haar naam kreeg. Ze zijn beide vernoemd naar Emma zu Waldeck und Pyrmont, vrouw van koning Willem III der Nederlanden. Na de annexatie van Nieuwer-Amstel kreeg Amsterdam er nog een Emmastraat bij (benoemd in 1895), deze loopt oostelijk parallel aan laan en plein. Ook vanuit Sloten kwam in Amsterdam-West een Emmastraat mee; die kreeg vrijwel direct een andere naam: Lumeijstraat (zie aldaar).

Het Emmaplein is een verbreding in de van noord naar zuid lopende Emmalaan met in het midden een plantsoen. Die Emmalaan begint aan de Diaconessenbrug, in- en uitgang van het Vondelpark en eindigt op de Koninginneweg. Andere straten die het plein aandoen zijn de Oranje Nassaulaan en Prins Hendriklaan.

Onder het plantsoen liep of loopt een drainagesysteem van noord naar zuid met vertakkingen naar de zijkanten.[1]

GebouwenBewerken

De bebouwing volgde pas jaren later. Architecten als Jan Frederik Staal (nr. 2), Heere van der Schaar (nrs. 8-12), Jan Juffer en gebroeders Van Gendt (nrs 3-5) en Ernst Roest (nr.7) lieten hun sporen achter. Dit zijn dan ook meteen alle gebouwen aan de rand van het plein. De gebouwen 2, 3, 5 zijn rijksmonument, waarbij geldt dat de garage behorend bij nummer 3 en het hekwerk bij nummer 5 ook zelfstandig een rijksmonument zijn.

Een aantal gebouwen is opgetrokken in de bouwstijl Amsterdamse School. Het geldt voor het gebouw 3-5 met garage en hekwerk, als ook voor twee kleine gebouwtjes in het plantsoen; deze zijn qua architectuur ingedeeld in Orde 2 (bijna monument).

Emmaplein 1Bewerken

Op huisnummer 1 staat een parkwachtershuisje uit 1920 ontworpen door de Dienst der Publieke Werken. Het vierkante geheel (lengte en breedte 3,46 m) staat op een betonnen plaatfundering. Daarop rust de bakstenen plint met een bovenbouw van hout en een puntdak met dakpannen. Origineel bood het onderdak aan schaftruimte, toiletten en opslag. Toen deze niet meer nodig waren, werd het omgebouwd tot bedrijfsunit. Het gebouwtje staat in het plantsoen van het Emmaplein. [2][3][4]

TrafohuisjeBewerken

Het gebouwtje nr. 1 heeft aan de andere eind van een voetpad, dat rond 1969 door het plantsoen werd aangelegd, een tegenhanger in een elektriciteits/trafohuisje in dezelfde stijl.[5] Ook dat gebouwtje, ontworpen door Abel Kok had een puntdak, maar dat is in de loop der tijden verdwenen. Uiteraard ontbreekt de zware ijzeren deur met GEB erop niet. Van dit model C trafohuis stonden er meer in de stad.[6][7]

Emmaplein 5, hekwerkBewerken

Aansluitend aan het gebouw Emmaplein 5 staat een hekwerk ter afscheiding van het erf. Het monumentenregister (inschrijving 29 oktober 1996) omschrijft het in Amsterdamse Schoolstijl uitgevoerd hek als

decoratief ijzeren hekwerk op bakstenen basement

Het was enige tijd uitgevoerd in de kleuren rood en groen.[8]

KunstBewerken

In de zuiden van het plantsoen staat sinds april (de sokkel voor) en juni 1938 het Monument voor koningin Emma. In de jaren negentig volgde het beeld Verschijning (Wave) van Pearl Perlmuter. In de eerste twintig jaar van de 21e eeuw werd op initiatief van Vereniging Bewoners Willemspark op het grasveld van het plantsoen een beeldentuin ingericht onder de naam “Beeldentuin op het Emmaplein: Groep Adam” [9]

AfbeeldingenBewerken

Pleinen in Amsterdam
Centrum:A.S. Onderwijzerhof · Alexanderplein · Amstelveld · Appeltjesmarkt · Barentszplein · Beursplein · Bianca Castafioreplein · Dam · Frederiksplein · Haarlemmerplein · Hekelveld · Ir. Jakoba Mulderplein · Johnny Jordaanplein · Jonas Daniël Meijerplein · Kadijksplein · Kattenburgerplein · Kleine-Gartmanplantsoen · Koningsplein · Leidseplein · Markenplein · Marnixplein · Max Euweplein · Mr. Visserplein · Muntplein · Nieuwezijds Kolk · Nieuwmarkt · Noordermarkt · Oudekerksplein · Pentagon · Professor Tulpplein · Raamplein · Rembrandtplein · Spui · Stationsplein · Stromarkt · Thorbeckeplein · Walenpleintje · Waterlandplein · Waterlooplein · Weesperplein · Westermarkt · Weteringcircuit · Wilhelmina Blombergplein · Zuiderkerkhof
Westpoort:Carrascoplein · Orlyplein
West:Balboaplein · Bellamyplein · Bos en Lommerplein · Frederik Hendrikplantsoen · Hugo de Grootplein · Kwakersplein · Mercatorplein · Molenwerf · Nassauplein · Paramariboplein · Piri Reisplein · Reinier Claeszenplein · Solebayplein · Staringplein · Suikerplein · Surinameplein · Van Hogendorpplein · Van Limburg Stirumplein · Van Oldenbarneveldtplein · Witte de Withplein · Zaandammerplein
Nieuw-West:Abraham Staalmanplein · August Allebéplein · Belgiëplein · Confuciusplein · Cornelis Lelyplein · De Grote Geusplein · Delflandplein · Dijkgraafplein · Ecuplein · Koningin Wilhelminaplein · Lambertus Zijlplein · Osdorpplein · Plein '40-'45 · Sierplein
Zuid:Aalsmeerplein · Adama van Scheltemaplein · Bachplein · Bertelmanplein · Concertgebouwplein · Cornelis Troostplein · Emmaplein · Europaplein · Ferdinand Bolplein · Gelderlandplein · Gerard Douplein · Gustav Mahlerplein · Henrick de Keijserplein · Henriëtte Ronnerplein · Hoofddorpplein · Jacob Marisplein · Legmeerplein · Marie Heinekenplein · Merwedeplein · Minervaplein · Museumplein · Muzenplein · Olympiaplein · Prinses Amaliaplein · Roelof Hartplein · Scheldeplein · Stadionplein · Thérèse Schwartzeplein · Valeriusplein · Victorieplein · Vredeskerkplein · Willem Sandbergplein · Zuidplein
Oost:Ambonplein · Amstelplein . Azartplein · Beukenplein · Christiaan Huygensplein · Boerhaaveplein · Boniplein · Eikenplein · Esplanade de Meer · Geertje Wielemaplein · 's-Gravesandeplein · Iepenplein · Imogirituin · Javaplein · Julianaplein · Krugerplein · Land van Cocagneplein · Levantplein · Mariotteplein · Obiplein · Oosterspoorplein · Oranje-Vrijstaatplein · Piraeusplein · Prins Bernhardplein · Rhijnspoorplein · Steve Bikoplein · Voltaplein
Noord:Banneplein · Buikslotermeerplein · Kraaienplein · Lidoplein · Meeuwenplein · Mosplein · Noordplein · Olof Palmeplein · Overhoeksplein · Purmerplein · Waterlandplein · Zonneplein
Zuidoost:Annie Romeinplein · Anton de Komplein · Bijlmerplein · Holendrechtplein · Humberto Delgadoplein · Martin Ennalsplein · Krimpertplein · Reeuwijkplein · Remmerdenplein · Renooiplein · Veenendaalplein · Vreelandplein