El cóndor pasa

compositie van Daniel Alomía Robles

El cóndor pasa (Spaans voor De condor passeert/vliegt voorbij) is van origine een instrumentale compositie van Daniel Alomía Robles. Er werd al snel tekst bij geschreven door Julio Baudoin. Het was verwerkt in Robles’ zarzuela met dezelfde titel.

El cóndor pasa
Componist Daniel Alomía Robles
Soort compositie lied
Gecomponeerd voor zangstem, kamerorkest
Compositiedatum 1913
Première 19 december 1913
Portaal  Portaalicoon   Klassieke muziek
El cóndor pasa
Single van:
Los Incas
Van het album:
Amérique du Sud
B-kant(en) O'Cangaceiro
Uitgebracht 1970
Opname 1965
Genre instrumentale volksmuziek
Duur 3:44
Label Philips Records
Volgorde op Amérique du Sud
A1
Huayno de la Roca
  A2
El cóndor pasa
  A3
Achachau
Portaal  Portaalicoon   Muziek
El Condor Pasa (If I Could)
Single van:
Simon & Garfunkel
Van het album:
Bridge over Troubled Water
B-kant(en) Why Don't You Write Me
Uitgebracht september 1970
Opname november 1968, november 1969
Genre folkrock, worldbeat, Andesmuziek
Duur 3:06
Label Columbia
Schrijver(s) Daniel Alomía Robles (muziek), Paul Simon (Engelse tekst), Jorge Milchberg (arrangement)
Producent(en) Paul Simon, Art Garfunkel, Roy Halee
Hoogste positie(s) in de hitlijsten
Simon & Garfunkel
1970
Cecilia
  1970
El Condor Pasa (If I Could)
  1970
The 59th Street Bridge Song (Feelin' Groovy)
Volgorde op Bridge over Troubled Water
1
Bridge over Troubled Water
  2
El Condor Pasa (If I Could)
  3
Cecilia
Portaal  Portaalicoon   Muziek

GeschiedenisBewerken

Het werkje is gebaseerd op een Peruviaans volksliedje uit de 18e eeuw dat over een andere vogel gaat. Soy la paloma que el nido perdió (Ik ben een duif die zijn nest verloor) vormde de basis. De opera had als thema de strijd tussen de plaatselijke bevolking bestaande uit Indianen en hun overheersers in Cerro de Pasco. De beide vogels staan voor de onbereikbare vrijheid. Gezien het volkskarakter is de originele tekst geschreven in Quechua, de taal van de Inca's.

Er is pas sinds 1933 copyright op de melodie, want Robles verzuimde het eerder vast te leggen.

De eerstbekende opname van El cóndor pasa stamt van 27 augustus 1917 toen het Orquesta del Zoológico, het salonorkest van de dierentuin van Lima, het vastlegde voor RCA Victor met als omschrijving Danza Incaica. Het tempo ligt dan aanmerkelijk hoger, dan zoals wij dat anno 21e eeuw kennen. Het werd al snel gevolgd door een tweede opname door een militair orkest.

In 1963 kreeg het nummer een enorme zet in de rug, toen de Argentijnse groep Los Incas het opnam voor een Philips-elpee getiteld Amérique du Sud, geheel gewijd aan de muziek uit Zuid-Amerika. Paul Simon zag toen hij in 1965 in Parijs concerteerde een optreden van Los Incas. Dat inspireerde hem vervolgens om wellicht de beroemdste versie op te nemen en uit te voeren. Dat laatste ging niet zonder slag of stoot. Het instrumentale gedeelte is de basistrack van de versie van Los Incas, waarvoor geen toestemming werd gevraagd. Het verscheen in 1970 eerst op het album Bridge over Troubled Water en later ook op single. Paul Simon schreef een nieuwe tekst (If I Could) op de melodie, echter zonder de componist op de platen en/of hoezen te vermelden. Wel wordt voor de uitvoering van het duo vaak de verlengde titel El Condor Pasa (If I Could) vermeld. De zoon van de componist spande daarom een rechtszaak aan tegen Simon & Garfunkel, deze hadden toen geen benul dat de rechten van de melodie vastlagen.

Eerder al, in 1966, was de melodie gebruikt in Sur les chemins des Andes van Marie Laforêt, voorzien van een Franse tekst.

In de jaren 1970 kwam een ware stortvloed van opnamen tot stand. Niet alleen serieuze artiesten als Andy Williams en Anita Kerr namen het op, maar ook de grote amusementsorkesten zoals die van James Last, Franck Pourcel en Fausto Papetti deden een duit in het zakje.

Voor het Nederlandstalig grondgebied is er de versie van Dana Winner: Jij en ik (tekst Ingrid Vloemans). De Zangeres zonder Naam zong het als Overzee. Jannes zong het als Zwevend naar 't geluk. Er is ook een Duitse versie: Nur du.

HitnoteringenBewerken

Los IncasBewerken

Nederlandse Top 40Bewerken

Hitnotering: 14-03-1970 t/m 06-06-1970
Week 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
Positie 35 15 11 8 5 5 6 8 10 15 20 24 33 uit

Hilversum 3 Top 30Bewerken

Hitnotering: 21-03-1970 t/m 30-05-1970
Week 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
Positie 19 9 7 5 7 11 11 16 18 23 24 uit

Radio 2 Top 2000Bewerken

Nummer met notering(en)
in de NPO Radio 2 Top 2000[noot 1]
'99'00'01'02'03'04'05'06'07'08'09'10'11'12'13'14'15'16'17'18'19'20'21
El cóndor pasa ----1873----------------- -
  1. Een getal geeft de plaats aan, een '-' dat het nummer niet genoteerd was en een '?' betekent dat de notering nog niet verwerkt is. Een vetgedrukt getal geeft aan dat dit de hoogste notering betreft.

Simon & GarfunkelBewerken

Nederlandse Top 40Bewerken

Hitnotering: 28-03-1970 t/m 18-07-1970
Week 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17
Positie 8 2 1 1 1 1 1 1 1 3 4 6 10 16 23 29 34 uit

Hilversum 3 Top 30Bewerken

Hitnotering: 21-03-1970 t/m 04-07-1970
Week 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16
Positie 28 8 3 1 1 1 1 2 2 4 4 4 9 11 15 24 uit

Evergreen Top 1000Bewerken

Evergreen Top 1000 "El condor pasa (If I could)"
Jaar 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018
Positie 222 247 164 162 123 86 242 195 126 92 173

NPO Radio 2 Top 2000Bewerken

Nummer met notering(en)
in de NPO Radio 2 Top 2000[noot 1]
'99'00'01'02'03'04'05'06'07'08'09'10'11'12'13'14'15'16'17'18'19'20'21
El condor pasa (If I could) 5164643427066746576235598686326765786156718659279388691012876899642 728
  1. Een getal geeft de plaats aan, een '-' dat het nummer niet genoteerd was en een '?' betekent dat de notering nog niet verwerkt is. Een vetgedrukt getal geeft aan dat dit de hoogste notering betreft.