Hoofdmenu openen

Diego Velázquez (kunstschilder)

Spaans kunstschilder (1599-1660)

Diego Rodríguez de Silva y Velázquez, of kortweg Velázquez (Sevilla, 6 juni 1599 - Madrid, 6 augustus 1660) was een Spaanse kunstschilder die werkte als hofschilder van de Spaanse koning Filips IV, voor wie hij veel portretten van de koninklijke familie, evenals enkele religieuze schilderijen, genrestukken en andere werken maakte.

Velázquez
Zelfportret van Diego Velázquez, geschilderd rond 1643 (Galleria degli Uffizi, Firenze).
Zelfportret van Diego Velázquez, geschilderd rond 1643 (Galleria degli Uffizi, Firenze).
Persoonsgegevens
Volledige naam Diego Rodríguez de Silva y Velázquez
Geboren Sevilla, 6 juni 1599
Overleden Madrid, 6 augustus 1660
Geboorteland Spanje
Beroep(en) Kunstschilder
Tekenaar
Beeldhouwer
Grafisch kunstenaar
Keramist
Oriënterende gegevens
Stijl(en) Barok
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Inhoud

BiografieBewerken

In Madrid raakte hij geïnspireerd door de werken van Titiaan in de koninklijke verzameling en door Rubens, die hij in 1628 ontmoette. Hij was in Italië van 1629 tot 1631 en van 1648 tot 1651. Tijdens zijn tweede bezoek schilderde hij paus Innocentius X. Velázquez behoorde tot de ongetitelde, lage Spaanse adel en werd opgenomen in de Orde van Sint Jacob.

SchilderstijlBewerken

Zijn vroege werk in Sevilla toont uitzonderlijk realisme en waardigheid, plezier in het vastleggen van een aantal verschillende structuren, rijk kleurgebruik en contrasten van licht en schaduw.

Zijn overige werk is sterk gebaseerd op observatie, waarmee hij veel gemeen heeft met de Hollandse barok-schilderschool. Velázquez interesseerde zich voor alle facetten van het bestaan: voor het licht dat op een kruik, een stuk stof of een karaf met water valt, voor kleurnuances en schaduwen, maar vooral voor de blik in de ogen van mensen, voor de kleine trekjes rond hun mond, voor de lijnen in hun gezicht.

De mythe blijft in het werk van Velázquez nog steeds aanwezig, maar nooit zonder ironie of commentaar. Bacchus wordt geëerd door vrolijke, wijndrinkende boeren. Athene en Arachne moeten wijken naar de achtergrond, ten voordele van de eenvoudige arbeidsters van de spinnerij op de voorgrond van het schilderij.

De werken van Velázquez behoren tot de Barok.

SchilderijenBewerken

Sevilla (tot 1622)Bewerken

Schilderij Títel Datum Afmeting (cm) Collectie Opmerkingen Catalogusnummer: Morán–Sánchez/López-Rey
  Drie muzikanten 1617–1618 87 × 110 Staatliche Museen zu Berlin, Berlijn 1/1
  De lunch c. 1618 108.5 × 102 Hermitage, Sint-Petersburg 2/3
  La mulata c. 1620 55 × 118 National Gallery of Ireland, Dublin De datum is onzeker en ligt tussen 1617 en 1622. 3/17
  Een oude vrouw bakt eieren 1618 100.5 × 119.5 National Gallery of Scotland, Edinburgh 5/6
  Christus in het huis van Maria en Martha 1618 60 × 103.5 National Gallery (Londen), Londen 6/7
  Dos jóvenes a la mesa 1622 65.3 × 104 Apsley House, Londen 9/24
  Saint Thomas 1619–1620 95 × 73 Musée des Beaux-Arts d'Orléans, Orléans 10/10
  1619 135 × 101.6 National Gallery (Londen), Londen 11/11
  San Juan en Patmos 1619 135.5 × 102.2 National Gallery (Londen), Londen 12/12
  Aanbidding der koningen 1619 204 × 126.5 Museo Nacional del Prado, Madrid Datum in de steen onder de voet van de maagd. 13/13
  San Pablo 1619–1620 99 × 78 Museu Nacional d'Art de Catalunya, Barcelona 14/14
  Cabeza de apóstol 1622 38 × 29 Museo Nacional del Prado, Madrid 15/15
  De waterverkoper van Sevilla 1620 106.7 × 81 Apsley House, Londen 16/16
  Don Cristóbal Suárez de Ribera 1620 207 × 148 Museo de Bellas Artes de Sevilla 17/19
  La venerable madre Jerónima de la Fuente 1620 162 × 107 Museo Nacional del Prado, Madrid Gesigneerd en gedateerd "Diego Velazquez f. 1620". 18/20
  La venerable madre Jerónima de la Fuente 1620 162.5 × 105 Colección Fernández Araoz, Madrid Gesigneerd en gedateerd "Diego Velazquez f. 1620". 19/21
  Imposición de la casulla a San Ildefonso 1620–1623 166 × 120 Ayuntamiento van Sevilla In slechte conditie. 20/22
  Retrato de caballero/Francisco Pacheco 1620–1622 40 × 36 Museo Nacional del Prado, Madrid 21/23

Madrid (1622–29)Bewerken

Schilderij Títel Datum Afmeting (cm) Collectie Opmerkingen Catalogusnummer: Morán–Sánchez/López-Rey
  Portret van Don Luis de Gongora y Argote 1622 50.3 × 40.5 Museum of Fine Arts (Boston) 22/25
  Retrato de hombre 1623–1624 55.5 × 38 Museo Nacional del Prado, Madrid 24/27
  Felipe IV 1623–1624 61.6 × 48.2 Meadows Museum, Dallas 25/28
  Retrato de dama 1625 32 × 24 Eens in het Koninklijk Paleis van Madrid. Gestolen op 8 juli 2010. Dit is een fragment van een groter portret dat waarschijnlijk werd beschadigd bij de brand van het Alcazar.[1] 28/31
  Cabeza de venado 1626–1628 58 × 44.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 31/33
  Cristo contemplado por el alma cristiana 1626–1628 165 × 206.4 National Gallery (Londen), Londen 32/35
  Felipe IV 1623–1628 198 × 101.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 33/36
  Portret van de Infante Don Carlos 1626–1628 209 × 12 Museo Nacional del Prado, Madrid 34/37
  Portret van Filips IV in harnas c. 1628 57 × 44.5 Museo Nacional del Prado, Madrid This is considered a fragment of a larger work painted in two stages, reforming the dress and adding the red band in the second.[2] 35/38
  Demócrito/El geógrafo 1628–1629 101 × 81 Musée des Beaux-Arts de Rouen Head and hand repainted around 1640. Radiography shows the left hand formerly contained a drink, as it appears in two copies preserved.[3] 37/40
  Bacchus en de drinkers 1628–1629 165.5 × 227.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 38/41
  La cena de Emaús 1628–1629 123.2 × 132.7 Metropolitan Museum of Art, New York Proposed dates range from 1619 (Lafuente Ferrari) to a time immediately after the first trip to Italy (Marias).[4] 39/42

Eerste reis naar Italië (1629–30)Bewerken

Schilderij Títel Datum Afmeting (cm) Collectie Opmerkingen Catalogusnummer: Morán–Sánchez/López-Rey
  Portret van Maria Anna 1630 59.5 × 45.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 40/48
  Jozefs mantel 1630 223 × 250 Escorial, San Lorenzo de El Escorial 41/43
  Apollo in de smidse van Vulcanus 1630 222 × 290 Museo Nacional del Prado, Madrid 42/44
  Cabeza de Apolo 1630 36 × 25 Privé collectie, New York 43/45
  El Pabellón de Cleopatra-Ariadna 1630 44.5 × 38.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 44/46
  View of the Garden of the Villa Medici 1630 48.5 × 43 Museo Nacional del Prado, Madrid 45/47

Madrid (1631–48)Bewerken

Schilderij Títel Datum Afmeting (cm) Collectie Opmerkingen Catalogusnummer: Morán–Sánchez/López-Rey
  A Sybil (Juana Pacheco?) 1630–1631 62 × 50 Museo Nacional del Prado, Madrid 46/49
  Retrato de hombre joven 1630–1631 89.2 × 69.5 Alte Pinakothek, München 47/50
  Temptation of St. Thomas 1631–1632 244 × 203 Museum of the Orihuela Cathedral, Orihuela 48/130
  Prince Balthasar Charles With a Dwarf 1631 128.1 × 102 Museum of Fine Arts (Boston) 49/51
  Koning Filips IV in bruin en zilver 1631–1632 199.5 × 113 National Gallery (Londen), Londen 50/52
  Isabel de Borbón 1631–1632 207 × 119 Private collection, New York 51/53
  Don Diego del Corral y Arellano 1631–1632 205 × 116 Museo Nacional del Prado, Madrid 52/55
  Doña Antonia de Ipeñarrieta y Galdós and Her Son Don Luis 1631–1632 205 × 115 Museo Nacional del Prado, Madrid 53/54
  Mano de hombre 1630 27 × 24 Onbekend, voorheen in het Koninklijk Paleis van Madrid 54/56
  Don Pedro de Barberana y Aparregui 1631–1632 198.2 × 111.8 Kimbell Art Museum, Fort Worth, Texas 55/57
  Don Juan Mateos 1632 108 × 90 Gemäldegalerie Alte Meister, Dresden 56/58
  Christ Crucified 1632 250 × 170 Museo Nacional del Prado, Madrid 57/59
  Retrato del príncipe Baltasar Carlos 1632 117.8 × 95.9 Wallace Collection, Londen 58/60
  Felipe IV 1632 127.5 × 86.5 Kunsthistorisches Museum, Wenen 59/61
  Isabel de Borbón 1632 132 × 101.5 Kunsthistorisches Museum, Wenen 60/62
  The Jester Named Don John of Austria 1632–1633 210 × 124.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 61/65
  Equestrian Portrait of the Count-Duke of Olivares 1634 314 × 240 Museo Nacional del Prado, Madrid 62/66
  Caballo blanco 1634–1635 310 × 245 Koninklijk Paleis van Madrid 63/67
  Equestrian Portrait of Philip III 1634–1635 305 × 320 Museo Nacional del Prado, Madrid 64/68
  Equestrian Portrait of Margarita of Austria 1634–1635 302 × 311.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 65/69
  Equestrian Portrait of Elisabeth of France 1634–1635 304.5 × 317.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 66/70
  Filips IV te paard 1634–1635 305.5 × 317.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 67/71
  Equestrian Portrait of Prince Balthasar Charles 1634–1635 209.5 × 174 Museo Nacional del Prado, Madrid 68/72
  De overgave van Breda 1634–1635 307.5 × 370.5 Museo Nacional del Prado, Madrid Spinola ontvangt de sleutels van de stad 69/73
  Portret van Juan Martínez Montañés 1635–1636 110.5 × 87.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 70/76
  Felipe IV cazador 1632–1633 189 × 124.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 71/63
  El cardenal infante don Fernando de Austria cazador 1632–1633 191.5 × 108 Museo Nacional del Prado, Madrid 72/64
  Prince Balthasar Charles as a Hunter 1635–1636 191 × 102 Museo Nacional del Prado, Madrid 73/77
  El príncipe Baltasar Carlos en el picadero 1636 144 × 96.5 Duke of Westminster Collection, Londen 74/78
  The Lady with a Fan 1635 95 × 70 Wallace Collection, Londen 75/79
  The Needlewoman 1635–1643 74 × 60 National Gallery of Art, Washington D.C. Niet afgemaakt en datum onbekend. 77/81
  Portret van Pablo de Valladolid 1636–1637 213.5 × 125 Museo Nacional del Prado, Madrid 78/82
  The Jester Calabacillas 1637–1639 105.5 × 82.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 79/83
  The Jester Barbarroja 1637–1640 200 × 121.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 80/84
  San Antonio Abad y san Pablo ermityear 1635–1638 261 × 192 Museo Nacional del Prado, Madrid 81/85
  Portret van de Count-Duke of Olivares 1638 67 × 54 Hermitage, Sint-Petersburg 82/87
  Francisco II de Este 1638 68 × 51 Galería Estense, Módena 84/89
  El príncipe Baltasar Carlos 1639 128.5 × 99 Kunsthistorisches Museum, Wenen Velázquez and workshop.[5] 86/90
  Retrato de hombre 1635–1645 76 × 64.8 Apsley House, Londen 87/91
  Aesop 1639–1641 179.5 × 94 Museo Nacional del Prado, Madrid 88/92
  Menipo 1639–1641 178.5 × 93.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 89/93
  Mars Resting 1639–1641 181 × 99 Museo Nacional del Prado, Madrid 90/94
  Zelfportret 1640 45.8 × 38 Museu de Belles Arts de València 91/96
  Retrato de niña 1640 51.5 × 41 Hispanic Society of America, New York 92/97
  Portret van Francisco Lezcano 1643–1645 107.5 × 83.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 93/99
  Portret van Filip IV in Fraga 1644 129.8 × 99.4 Frick Collection, New York 94/100
  The Jester Don Diego de Acedo 1645 106 × 82.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 96/102
  Portret van Don Sebastián de Morra 1645 106 × 81.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 97/103
  Coronation of the Virgin 1645 178.5 × 134.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 98/105
  Venus voor de spiegel 122.5 × 177 National Gallery (Londen), Londen 100/106
  Female Figure 1644-1648 64 × 58 Meadows Museum, Dallas 101/108
  La infanta María Teresa 1648 48 × 37 Metropolitan Museum of Art, New York 102/109
  Un caballero de la Orden de Santiago 1645–1650 67 × 56 Gemäldegalerie Alte Meister, Dresden 103/110

Tweede reis naar Italië (1649–51)Bewerken

Schilderij Títel Datum Afmeting (cm) Collectie Opmerkingen Catalogusnummer: Morán–Sánchez/López-Rey
  Portret van Juan de Pareja 1649–1650 81.3 × 69.9 Metropolitan Museum of Art, New York 104/112
  Ferdinando Brandani (El llamado barbero del Papa) 1650 50.5 × 47 Museo Nacional del Prado, Madrid 105/113
  Paus Innocentius X 1650 140 × 120 Galleria Doria Pamphilj, Rome 106/114
  Paus Innocentius X 1650 82 × 71.5 Apsley House, Londen 107/115
  Camillo Massimi 1650 73.6 × 58.5 Kingston Lacy, Dorset 108/116
  El cardenal Astalli 1650–1651 61 × 48.5 Hispanic Society of America, New York 109/117

Madrid (1651–60)Bewerken

Schilderij Títel Datum Afmeting (cm) Collectie Opmerkingen Catalogusnummer: Morán–Sánchez/López-Rey
  María Teresa, infanta de España 1651–1652 34.3 × 40 Metropolitan Museum of Art, New York 110/118
  Portret van the Infanta Maria Theresa of Spain 1651–1653 127 × 98.5 Kunsthistorisches Museum, Wenen 111/119
  Felipe IV 1653–1655 69 × 56 Museo Nacional del Prado, Madrid 112/120
  Mariana de Austria, reina de España 1652–1653 234 × 131.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 113/121
  La infanta Margarita 1653 128.5 × 100 Kunsthistorisches Museum, Wenen 114/122
  La infanta Margarita 1656 105 × 88 Kunsthistorisches Museum, Wenen 115/123
  Las Meninas 1656–1657 318 × 276 Museo Nacional del Prado, Madrid 116/124
  Las Hilanderas or The Fable of Arachne c. 1657 167 × 252 Museo Nacional del Prado, Madrid 117/107
  La reina Mariana de Austria 1655–1656 46.5 × 43 Meadows Museum, Dallas 118/125
  Mercurio y Argos 1659 128 × 250 Museo Nacional del Prado, Madrid 120/127
  Infanta Margarita Teresa in a Blue Dress 1659 127 × 107 Kunsthistorisches Museum, Wenen 121/128
  Portret van Prins Filip Prospero 1659 128.5 × 99.5 Kunsthistorisches Museum, Wenen 122/129

Werken waarvan de periode onder discussie isBewerken

Schilderij Títel Datum Afmeting (cm) Collectie Opmerkingen Catalogusnummer: Morán–Sánchez/López-Rey
  Education of the Virgin 1617-1618 Yale University Art Gallery, New Haven
  La mulata 1620 55 × 104.5 Art Institute of Chicago, Chicago 4/18
  Cabeza de hombre joven de perfil 1618–1619 39.5 × 35.8 Hermitage, Sint-Petersburg 7/8
  The Farmers' Lunch 1618–1619 96 × 112 Museum of Fine Arts, Budapest 8/9
  La Immaculada 1618–1620 142 × 98.5 Centro de Investigación Diego Velázquez, Fundación Focus-Abengoa Sevilla
  Las lágrimas de San Pedro 1618–1619 132 × 98.5 Colección Villar-Mir, Madrid
  San Juan Bautista en el desierto 1620 175.3 × 152.5 Art Institute of Chicago
  Retrato de un clérigo 1622–1623 66.5 × 51 Colección Payá, Madrid 23/26
  A gentleman (Juan de Fonseca?) 1623 52 × 40 Detroit Institute of Arts, Detroit
  El venerable padre fray Simón de Rojas difunto 1624 101 × 121 Colección de los duques del Infantado, Madrid
  Felipe IV 1624 200 × 102.9 Metropolitan Museum of Art, New York 26/29
  Portret van de Count-Duke of Olivares 1624 201.2 × 111.1 São Paulo Museum of Art, São Paulo 27/30
  El conde-duque de Olivares 1624–1626 216 × 192.5 Hispanic Society of America, New York Inscriptie: "el Conde Duque" en "A 25". 29/32
  El conde-duque de Olivares 1624–1625 209 × 111 Colección Várez Fisa, Madrid In slechte conditie. 30/–
  Retrato de hombre 1626–1628 104 × 79 Museo Soumaya, Mexico City –/34
  Felipe IV con jubón amarillo 1628 205 × 117 John and Mable Ringling Museum of Art, Sarasota, Florida
  El bufón Calabacillas 1626–1632 175.5 × 106.5 Cleveland Museum of Art, Cleveland 36/39
  Portret van een Clergyman (zelfportret?) 1630 67 × 50 Capitoline Museums, Rome
  Riña entre soldados ante la embajada de España / "La rissa" 1630 28.9 × 39.6 Colección Pallavicini, Rome Olie op koper.
  Santa Rufina 1632–1634 77 × 64 Centro de Investigaciones Diego Velázquez, Fundación Focus-Abengoa, Seville
  Portret van een man 1630 68.6 × 55.2 Metropolitan Museum of Art, New York
  Portret van een man 1630 Otto Naumann, New York Herondekt in 2010, verkocht tijdens een veiling in Londen for $4,7 miljoen in 2011 aan een handelaar (Otto Naumann) in New York.[6]
  Cristo en la cruz 1631 100 × 57 Museo Nacional del Prado, Madrid Gesigneerd "Do. Velazquez fa. 1631"
  Dama joven 1635 98 × 49 Collectie van de Duke of Devonshire, Chatsworth, Derbyshire, England 76/80
  San Antonio Abad 1635–1638 55.8 × 40 Privé verzameling, New York -/86
  La tela real 1636–1638 182 × 302 National Gallery (Londen), Londen 85/-
  El conde-duque de Olivares 1638 10 × 8 Palacio Real de Madrid, Madrid 83/88
  Don Francisco Bandrés de Abarca 1638–1646 64 × 53 Onbekend (gestolen op 8 juli 2010) -/95
  Retrato ecuestre de Felipe IV 1645 393 × 267 Uffizi, Florence 95/101
  El bufón don Sebastián de Morra 1645 106 × 84.5 Private verzameling, Zwitserland -/104
  Juan Francisco Pimentel, conde de Benavente 1648 109.5 × 88.5 Museo Nacional del Prado, Madrid 99/-
  La gallega 1645–1650 60 × 46.5 Privé verzameling, Zwitserland? -/111
  Cristoforo Segni 1650–1651 144 × 92 Kisters verzameling, Kreuzlingen, Switzerland
  La infanta Margarita 1653 115 × 91 Verzameling van de Dukes of Alba, Madrid
  Felipe IV 1656–1657 64 × 53.75 National Gallery (Londen), Londen 123/-
  La reina Mariana de Austria 1656–1657 64.7 × 54.6 Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid 119/126

TekeningenBewerken

Schilderij Títel Datum Afmeting (cm) Collectie Opmerkingen Catalogusnummer: Morán–Sánchez/López-Rey
  Busto de muchacha 1618 Houtskool op papier 20 × 13.5 Biblioteca Nacional de España, Madrid DQ6/4
  Cabeza de muchacha 1618 Houtskool op papier 15 × 11.7 Biblioteca Nacional de España, Madrid DQ1/5
  Studie van Cristo contemplado por el alma cristiana 1626–1628 Voorheen in het Jovellanos Institute, Gijón Vernietigd in 1936. DQ5/35b
  Studie voor De overgave van Breda 1634–1635 Zwart potlood op papier 26.2 × 16.8 Biblioteca Nacional de España, Madrid D2a/74
  Studie voor de persoon van generaal Spinola in De overgave van Breda 1634–1635 Zwart potlood op papier 26.2 × 16.8 Biblioteca Nacional de España, Madrid D2b/75
  Retrato de don Gaspar de Borja y Velasco 1643–1645 Zwart potlood op papier 18.6 × 11.6 Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid Studie naar een verloren schilderij. D1/98

MuseaBewerken

Musea met werken van Diego Velázquez:

Externe linkBewerken