Hoofdmenu openen

De Heilige Barbara van Nicomedië (van Eyck)

tekening van Jan van Eyck

De Heilige Barbara van Nicomedië is een gedetailleerde tekening van de Vlaamse primitief Jan van Eyck. Het werk is op de lijst gesigneerd en gedateerd in 1437. Het paneel behoort tot de collectie van het Koninklijk museum voor Schone Kunsten Antwerpen.[1]

De Heilige Barbara van Nicomedië
Heilige Barbara van Nicomedië, Jan van Eyck, 1437, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, 410.jpg
Museum Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen
Locatie Antwerpen
Kunstenaar Jan van Eyck
Jaar 1437
Type Olieverf op paneel
Afmetingen 32 × 18,2 cm
Inventarisnummer 410
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

BeschrijvingBewerken

Het kunstwerk vertelt het verhaal van de Heilige Barbara. Het meisje werd door haar vader, een Syrische edelman, opgesloten in een versterkte toren zodat niemand haar kon zien. Toen haar vader haar wilde uithuwelijken, verzette ze zich. Om haar te overtuigen toch te huwen, mocht ze af en toe de toren verlaten. Tijdens één van haar uitstappen, bekeerde Barbara zich tot het christendom. Ze liet in de toren naast de twee bestaande raamopeningen, een derde aanbrengen ter ere van de Heilige Drievuldigheid. Omdat ze haar nieuwe geloof weigerde af te zweren, leverde haar vader Barbara uit aan de gouverneur. De gouverneur deelde haar stokslagen uit maar haar wonden genazen en verdwenen ’s nachts.[2] Hetzelfde gebeurde een tweede maal na nieuwe folteringen. Uiteindelijk onthoofde de vader zijn dochter.[3]

Op het paneel bladert Barbara in een gebedenboek. In haar hand houdt ze een palmtak vast. Deze staat symbool voor haar triomf op de dood. De martelares van het christendom draagt een kleed waarvan de plooien wijd uitwaaien. Achter haar bouwen arbeiders een monumentale gotische kerktoren.[2]

TechniekBewerken

Van Eyck maakte gebruik van een ongewone techniek. Volgens sommigen is de tekening een voorbereiding van een schilderij. In het beeldvlak schilderde Van Eyck enkel de lucht en staakte daarna om één of andere reden zijn werk. Dit zou van De Heilige Barbara het oudste onvoltooide paneel in de schilderkunst van de Nederlanden maken. Volgens anderen is het een voltooide en op zichzelf staande tekening, omdat het werk te fijn is uitgevoerd om naderhand te worden overschilderd. Bovendien werd ook de lijst werd met een marmerimitatie beschilderd en voorzien van het opschrift ‘Ioh(ann)es de Eyck me fecit 1437’ wat wil zeggen ‘Jan van Eyck heeft mij gemaakt in 1437’.[3]

BronnenBewerken

  1. (nl) De Heilige Barbara. Topstukkenlijst Cultuur, Jeugd en Media. Geraadpleegd op 2019-08-23.
  2. a b (nl) Heilige Barbara van Nicodemië - KMSKA. www.kmska.be. Geraadpleegd op 2018-07-03.
  3. a b Het museumboek : hoogtepunten uit de verzameling. Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, Antwerpen (cop. 2003). ISBN 9053494405.