Hoofdmenu openen

Wikipedia β

De connotatie ('bijklank, ondertoon, bijbetekenis, gevoelswaarde') van een woord of kleine woordgroep is de ermee verbonden voorstelling, vaak van emotionele aard, boven op de eigenlijke betekenis van het woord, de denotatie. 'Connotatie' is ontleend aan het Latijnse connotatio, gevormd uit (voorvoegsel) con- ('met', 'tezamen') en notatio ('optekening').

Het woord connotatie is een taalkundig, psychologisch, filosofisch en politiek begrip. In het dagelijks taalgebruik worden meestal de termen gevoelswaarde of associatie gebruikt. Vanuit psychologisch of politiek standpunt heeft connotatie te maken met mentale perceptie: een individu (subjectief) of groep (intersubjectief) heeft bij een woord of begrip een eigen waarneming, die afwijkt van een meer objectieve visie.

Wanneer de gevoelsmatige en de objectieve waarneming sterk verschillen en toch naast elkaar bestaan, spreekt de politiek van 'vooroordelen', de psychologie van 'verdringing' of 'ontkenning'.

Elk woord dat wordt geschreven, uitgesproken of gedacht, heeft een subjectieve (persoonlijke) of intersubjectieve (breder gedragen) bijklank, die buiten de directe betekenis van het betreffende woord ligt. De filosofische vraag rijst dan: „wat is de eigenlijke betekenis van een woord of begrip”?

Hoewel connotatie en denotatie twee verschillende begrippen zijn, kunnen ze niet los van elkaar worden gezien. Bijvoorbeeld: de denotatie (objectieve betekenis) van het woord minderheid is "een groep personen die minder dan de helft van het totale aantal personen vormt". Het woord minderheid heeft daarnaast echter de beladen intersubjectieve (maatschappelijke) connotatie van etnisch-culturele minderheid; in de huidige dagelijkse praktijk is deze connotatie de hoofdbetekenis, dus de nieuwe denotatie, van het begrip minderheid geworden.

Connotatie is wat equivalentie onderscheidt van synonymie. Twee woorden binnen dezelfde taal zijn elkaars synoniem als ze exact dezelfde denotatie hebben, terwijl de connotatie kan verschillen. De woorden ros en knol zijn beide synoniemen van paard, maar met verschillende connotaties. Hebben twee of meer synoniemen bovendien dezelfde connotatie, dan zijn het tevens elkaars equivalenten. Het verschil in gebruik hangt voornamelijk af van de schrijfstijl en het register; zo is bijvoorbeeld verloskundige een wat eigentijdser woord dan vroedvrouw, en heeft daardoor een iets andere connotatie.

Een woord heeft vaak verschillende connotaties bij één denotatie.

Zie ookBewerken