Chileens referendum 1988

Het Chileens referendum van 5 oktober 1988 was een volksraadpleging die door de dictatoriale regering onder president Augusto Pinochet was uitgeschreven met de vraag of het ambtstermijn van de president met acht jaar te verlengen. Uiteindelijk werd het regeringsvoorstel met 55,99% van de kiezers verworpen, hetgeen het einde inluidde van het militaire bewind dat Chili al sinds 1973 in zijn greep hield.

Het referendumBewerken

 
Het originele stembiljet

Het referendum bestond uit twee keuzes:

  • Ja: Het ambtstermijn van de zittende president wordt met acht jaar verlengd (met ingang van 11 maart 1989), waarna binnen negen maanden parlementsverkiezingen zullen worden gehouden. Het gekozen parlement (dat dan het eerste parlement zou worden sinds de ontbinding in 1973) vervangt de junta (dat sinds 1974 fungeerde als een soort adviesraad) zal op 11 maart 1990 worden ingezworen.
  • Neen: De verlenging van het ambtstermijn van de zittende president wordt verworpen. President en junta blijven nog één jaar aan (aanvang van dat laatste jaar zal dan 11 maart 1989 worden) en treden op 11 maart 1990 terug ten gunste van een nieuw-gekozen president en parlement. Verkiezingen zullen worden gehouden drie maanden vóór het verstrijken van het ambtstermijn van de president.

Iedere Chileen van 18 jaar of ouder was (volgens de grondwet van 1980) stemgerechtigd.

CampagneBewerken

 
Pamflet van de "ja"-campagne

Van meet af aan ondernam de militaire regering pogingen om de uitslag naar haar hand te zetten. Politieke partijen - sinds enige tijd weer legaal - werden door de junta beïnvloed om actief campagne te gaan voeren om zoveel mogelijk "ja"-stemmers te vergaren. Uiteindelijk bleken de partijen rechts van het politieke midden het meest bereid om het "ja"-kamp te dienen. Het "ja"-kamp speelde in op de angst bij veel Chilenen dat bij een "neen"-stem de chaos van de jaren '70 weer zal terugkeren en dat Chili zou worden omgevormd tot een socialistische staat.

De partijen van het centrum en die partijen met een duidelijk links profiel waren echter mordicus tegen een verlenging van het ambtstermijn van de dictator. Zij voerden een actieve "neen"-campagne. Heel duidelijk liet het "neen"-kamp weten dat er geen sprake zou zijn van een terugkeer van een socialistisch Chili: de Partido Demócrata Cristiano (christendemocraten), de Partido Socialista (socialisten) en de Partido Radical (radicalen) lieten weten dat hun belangrijkste doel het herstellen van de democratie was en dat men het economische beleid van de junta (neoliberalisme) goeddeels onveranderd zal blijven. De campagne van het "neen"-kamp verliep veel succesvoller dan dat van het "ja"-kamp, hetgeen de juntaleden later ook ruiterlijk zouden erkennen.

 
Het logo van het "neen"-kamp. De kleuren van de regenboog is een verwijzing naar de veelzijdigheid aan politieke ideologieën die het "neen"-kamp vertegenwoordigde.
Partijen die behoorden tot het "ja"-kamp
Afbeelding partij ideologische stroming
Partido Democrático de Chile rechts
Gran Frente Cívico de Chile centrum-rechts
  Avanzada Nacional uiterst-rechts
  Unión Demócrata Independiente centrum-rechts/rechts
Democracia Radical centrum/centrum-rechts
Partido del Sur rechts
  Partido Liberal Demócrata de Chile centrum-rechts
  Partido Nacional centrum-rechts/rechts
  Partido Socialdemócrata centrum/centrum-links
  Renovación Nacional centrum-rechts/rechts
Partijen die behoorden tot het "neen"-kamp
Afbeelding partij ideologische stroming
  Partido Demócrata Cristiano centrum
Alessandrismo Nacional Independiente centrum
  Izquierda Cristiana centrum-links/links
Los Jubilados centrum
  Los Verdes centrum-links
  Movimiento de Acción Popular Unitaria links
  MAPU Obrero Campesino links
  Movimiento de Izquierda Revolucionaria uiterst links
  Partido Comunista de Chile uiterst links
  Partido Democrático Nacional centrum
  Partido Humanista links
  Partido Liberal centrum-rechts
  Partido Nacional por el NO centrum-rechts/rechts
  Partido por la Democracia links
  Partido Radical centrum
Partido Radical Socialista Democrático links
Partido Socialdemocracia Chilena centrum/centrum-links
  Partido Socialista-Almeyda centrum-links
  Partido Socialista Histórico centrum-links
  Partido Socialista-Mandujano centrum-links
  Partido Socialista-Núñez centrum-links
  Unión Socialista Popular links
Partijen die noch tot het "ja", noch tot het "neen"-kamp behoorden
Afbeelding partij ideologische stroming
  Partido Socialista Chileno centrum/centrum-links

ResultatenBewerken

Chileens referendum van 1988
Uitslag
stemmen percentage
Ja 3,119,110 44.01%
Nee 3,967,569 55.99%
Geldig uitgebrachte stemmen 7,086,679 97,72%
Ongeldig uitgebrachte stemmen/ blanco stemmen 165,254 2,28%
Totaal 7,251,933 100%
Geregistreerde stemmers/ opkomst 7,435,913 97,53%

Zie ookBewerken

Presidentsverkiezingen in Chili: 1826 · 1827 · 1829 · 1831 · 1836 · 1841 · 1846 · 1851 · 1856 · 1861 · 1866 · 1871 · 1876 · 1881 · 1886 · 1891 · 1896 · 1901 · 1906 · 1910 · 1915 · 1920 · 1925 · 1927 · 1931 · 1932 · 1938 · 1942 · 1946 · 1952 · 1958 · 1964 · 1970 · 1989 · 1993 · 1999-2000 · 2005-2006 · 2009-2010 · 2013 · 2017
Parlementsverkiezingen in Chili: 1811 · 1818 · 1823 · 1824 · 1825 · 1827 · 1829 · 1831 · 1834 · 1837 · 1840 · 1843 · 1846 · 1849 · 1852 · 1855 · 1858 · 1861 · 1864 · 1867 · 1870 · 1873 · 1876 · 1879 · 1882 · 1885 · 1888 · 1891 · 1894 · 1897 · 1900 · 1903 · 1906 · 1909 · 1912 · 1915 · 1918 · 1921 · 1924 · 1925 · 1930 · 1932 · 1937 · 1941 · 1945 · 1949 · 1953 · 1957 · 1961 · 1965 · 1969 · 1973 · 1989 · 1993 · 1997 · 2001 · 2005 · 2009 · 2013 · 2017
Referenda in Chili: 1812 · 1817 · 1818 · 1925 · 1978 · 1980 · 1988 · 1989