Hoofdmenu openen

Capaciteitsfactor

elektriciteitsproductie
Zie artikel Voor het begrip capaciteitsfactor in de chromatografie, zie het artikel retentietijd (chromatografie)

De capaciteitsfactor, productiviteitsfactor of productiefactor is een maat voor de productiviteit van een energiecentrale. Het is de verhouding tussen de werkelijke elektriciteitsproductie van een elektriciteitscentrale en de maximaal mogelijke (met de aanwezige elektrische infrastructuur) opbrengst in dezelfde periode. Het is ook de verhouding tussen het gemiddelde vermogen in een bepaalde periode en het maximale (of nominale) vermogen van de energiecentrale.

De capaciteitsfactor kan ook worden uitgedrukt in het aantal vollasturen in een gegeven periode. Een capaciteitsfactor van 10% komt bijvoorbeeld overeen met ongeveer 877 vollasturen per jaar. Een energiecentrale met een vermogen van 10 MW en een capaciteitsfactor van 10% (een zonnepark bijvoorbeeld) wekt per jaar dus zo'n 8.770 MWh stroom op.

OorzakenBewerken

Voor een basislastcentrale is de capaciteitsfactor afhankelijk van de betrouwbaarheid, eventuele onderhoudswerkzaamheden en in het geval van een kerncentrale bijvoorbeeld het verversen van de kernbrandstof.

Voor middenlast- en pieklastcentrales is de capaciteitsfactor daarnaast afhankelijk van de elektriciteitsvraag in de bekeken periode; deze centrales worden stilgelegd of vertraagd bij verminderde vraag, of bij verhoogd aanbod van goedkopere energie (zoals zon- of windenergie, of bijvoorbeeld energieoverschotten in het buitenland).

Voor zonnepanelen wordt de capaciteitsfactor bepaald door de plaatsing: oriëntatie en hellingshoek van het paneel, de breedtegraad en het plaatselijke klimaat (met name zonuren en temperatuur). In Nederland halen zonnepanelen een capaciteitsfactor van ongeveer 10% (zie Zonne-energie in Nederland).

Voor windturbines wordt is capaciteitsfactor sterk afhankelijk het windaanbod (en afwezigheid van windschaduw) en de grootte van de windmolen - grotere windmolens vangen wind van hogere luchtlagen en kunnen zo vaker en/of harder draaien. In Nederland is de capaciteitsfactor van wind op land ongeveer 20-40%, voor wind op zee loopt dit op tot 50% (zie Windturbines in Nederland). In de toekomst verwacht men met nog grotere windmolens een capaciteitsfactor boven de 60% te kunnen halen.[1]

OmrekeningBewerken

Opzoektabel capaciteitsfactor/vollasturen
Capaciteitsfactor (%) Vollasturen per gem. jaar
0 0
5 438
10 877
15 1315
20 1753
25 2192
30 2630
35 3068
40 3506
45 3945
50 4383
55 4821
60 5260
65 5698
70 6136
75 6575
80 7013
85 7451
90 7889
95 8328
100 8766


Opzoektabel vollasturen/capaciteitsfactor
Vollasturen per gem. jaar Capaciteitsfactor (%)
0 0,0
500 5,7
1000 11,4
1500 17,1
2000 22,8
2500 28,5
3000 34,2
3500 39,9
4000 45,6
4500 51,3
5000 57,0
5500 62,7
6000 68,4
6500 74,2
7000 79,9
7500 85,6
8000 91,3
8500 97,0
8766 100,0