Bollenstreek

nederzetting in Nederland

De Bollenstreek of Duin- en Bollenstreek is een streek waar veel van de Nederlandse bollenteelt plaatsvindt. Het ligt officieel vanaf de benedenloop van de Oude Rijn ten westen van Leiden tot het gebied ten zuiden en westen van Haarlem. In de volksmond wordt echter vaak een engere definitie van alleen de katholieke bollendorpen Noordwijk-Binnen, Noordwijkerhout, Voorhout, Sassenheim, Lisse, Hillegom, De Zilk, Vogelenzang en Bennebroek gehanteerd. De protestantse (vissers)dorpen Noordwijk aan Zee en de gehele gemeente Katwijk worden hierbij om culturele en religieuze redenen weggelaten. De dorpen Vogelenzang en Bennebroek worden echter juist vaak administratief weggelaten, vanwege hun locatie aan de andere kant van de provinciegrens met Noord-Holland.

(Duin- en) Bollenstreek
Regio van Nederland Vlag van Nederland
Geografie
Provincie Vlag Noord-Holland Noord-Holland
Vlag Zuid-Holland Zuid-Holland
Gemeente Vlag Bloemendaal Bloemendaal
Vlag Hillegom Hillegom
Vlag Katwijk Katwijk
Vlag Lisse Lisse
Vlag Noordwijk Noordwijk
Vlag Teylingen Teylingen
Coördinaten 52°14'16,44"NB, 4°28'30,72"OL
Bevolking
Inwoners 104.541 - 151.139 (afhankelijk van begrenzing)
Dialecten Bollenstreeks
Bioscoopjournaal uit 1926 over de bloembollenvelden

De Bollenstreek wordt vooral geroemd om de tulpen, en daarnaast om de krokussen, narcissen en hyacinten. De Bollenstreek ontwikkelde zich tegen het eind van de 16e eeuw en in de 17e eeuw, mede door de tulpenmanie. Pas in de tweede helft van de 19e eeuw is hier echter pas (grootschalige) bloembollenteelt gaan plaatsvinden.[1]

GeografieBewerken

De Bollenstreek wordt gekenmerkt door brede zandruggen (overblijfsel van tussen 1650 en 1955 ten behoeve van de zandwinning voor de stedenbouw afgegraven duinen), geestgronden met bollenvelden, afgewisseld door stroken weiland en afgeschermd van de Noordzee door uitgestrekte duinen. De zanderige akkergronden die voor het overgrote deel boven zeeniveau liggen maken de Bollenstreek een unieke regio in het anders lager gelegen Holland van polders en kleigronden. Gedurende de bloei van de bloembollen is deze streek een van de meest kleurrijke ter wereld. Na de krokussen begint eind maart een overweldigende bloei van tulpen, narcissen en hyacinten die tot in mei doorloopt. In de nazomer zorgen gladiolen, dahlia's, anjers en asters voor een tweede attractie. De grensplaatsen van de Bollenstreek zijn Voorhout, Warmond, Sassenheim, Lisse, Hillegom, Bennebroek en zuidelijk Heemstede. De Duinstreek loopt bij Noordwijk en Noordwijkerhout en reikt noordelijk tot in Vogelenzang. Ook een deel van de westelijke Haarlemmermeer, rond Zwaanshoek, mag tot de Bollenstreek worden gerekend. De omstandigheden voor de teelt zijn daar gunstig vanwege het dicht onder de oppervlakte nog aanwezige duinzand.

Klimaat en teeltBewerken

De streek kent een voor de bollenteelt uitmuntend klimaat. Er valt tamelijk veel regen in het (door de nabijheid van de zee) relatief zachte najaar en winter, terwijl het relatief koele maar zonnige voorjaar en meestal ook de zomer droog verlopen. Afgezien van de winters is er daarom landbouwactiviteit in de streek.

Na de bloei worden de bloemen gekopt en al dan niet verwerkt in bloemenkransen. 's Zomers, als de plant opgedroogd is, worden de bollen gerooid, de plantenrestanten op het land verbrand en worden de bollen met de hand gepeld - een aardige bijverdienste voor de jeugd en seizoensarbeiders uit binnen- en buitenland - dan wel (bij de hyacinten) gehold. Vervolgens worden de bollen in bollenschuren op hoge temperatuur gedroogd en ontsmet. In de herfst worden ze weer gepoot waarna er op het land stro verspreid en ingereden wordt teneinde de bollen tegen de vorst te beschermen. In het voorjaar zal de grond onder de stro gaan broeien waardoor de bol op gaat bloeien. De bollen worden verhandeld op de Rijnsburgse Flora-veiling en in Lisse in de Hobaho-hallen en ze worden via Schiphol naar landen over de hele wereld geëxporteerd.

Vanwege de verstedelijking in de Duin- en Bollenstreek trekken bollenkwekers (bollenboeren) naar Noord-Holland. Lichte zeekleigronden worden daar met loodzand vermengd om de samenstelling van geestgrond (duinzand vermengd met rivierklei) te benaderen.

Cultuur en identiteitBewerken

De Bollenstreek is van oudsher een rooms-katholieke enclave in Holland en heeft ondanks de grootschalige verstedelijking een nog landelijk karakter. Dialectkundig wordt er een noordelijk Zuid-Hollands dialect gesproken dat dichter bij de kust meer Strand-Hollandse eigenschappen krijgt. Zo spreekt men net zoals in de vissersdorpen ook in Noordwijkerhout oorspronkelijk de 'sch-' uit als een 'sk-'. In tegenstelling tot in de nabijgelegen Randstad wordt in de Bollenstreek de R rollend (als een alveolaire tril) uitgesproken, net als in bijvoorbeeld West-friesland, de Zaanstreek en het Westland. Deze laatstgenoemde eigenschap is, net als sommige dialectwoorden, ook onder jongeren nog gebruikelijk.

AttractiesBewerken

De beroemde Keukenhof trekt elk jaar zo'n 800.000 bezoekers. In die tijd worden er onder meer bloemenslingers langs de kant van de weg verkocht. Bloemencorso Bollenstreek is het bloemencorso op de eerste zaterdag na 19 april waarvan de praalwagens rijden van Noordwijk aan Zee via Voorhout, Sassenheim, Lisse, Hillegom, Bennebroek (rustplaats) en Heemstede naar Haarlem. Op de tweede zaterdag van augustus is er het Rijnsburgs bloemencorso. Deze rijdt van Rijnsburg via Katwijk aan Zee naar Noordwijk aan Zee.

OverigeBewerken

Een bekend lied is Tulpen uit Amsterdam (een wereldhit uit 1954, in Nederland vertolkt door Herman Emmink). Àls er echter al tulpen daarvandaan komen zijn het kastulpen uit de kassen rondom de veiling in Aalsmeer. Ook de windhandel (de tulpenmanie) in bollen tijdens de Gouden Eeuw (van 1610 tot de apotheose in 1637) en de roman De zwarte tulp speelden zich voornamelijk in Haarlem af.

TopografieBewerken

Dronevideo van de bollenvelden bij De Zilk

Gemeenten in de Bollenstreek:

Externe linkBewerken

  Wikivoyage heeft een reisgids over Bollenstreek.