Blanken

Icoontje doorverwijspagina Zie Blanken (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Blanken.

Blanken zijn personen met een van nature bleke huid, arm aan het pigment melanine. Hierbij is de lichte huidskleur niet te verklaren door albinisme, dat algemeen wordt beschouwd als een afwijking en incidenteel voorkomt bij alle bevolkingsgroepen. De term wordt meestal gebruikt om te verwijzen naar personen van zichtbaar Europese oorsprong.[1] De lichte huidskleur van deze bevolkingsgroepen gaat doorgaans gepaard met een vrij smalle neus.[2]

Oorsprong van het begrip

De benaming refereert aan de doorgaans bleke huidskleur. In oude literatuur wordt ook het begrip Kaukasisch of Europide gebruikt, die beide naar de geografische herkomst verwijzen.[3][4] Deze wetenschappelijke raciale theorieën zijn achterhaald. In het Amerikaans is overigens de aanduiding caucasian voor blanken ook in de 21ste eeuw gebruikelijk.

Etymologie

In het Nederlands taalgebied wordt sinds de 13e eeuw zowel blank als wit gebruikt. Beide begrippen kwamen al in het Oergermaans voor als blanka respectievelijk hwitta. Wit werd vanaf de negentiende eeuw met name gebruikt om de bleekheid van iemands gelaatskleur te beschrijven, blank wordt met name gebruikt als aanduiding van iemand met een roze huidskleur.[5]

Keuze voor de term blank of wit

In de 21e eeuw wordt door sommigen de voorkeur gegeven aan de term wit in plaats van blank.[6][7][8][9] Sommigen, onder wie schrijver Anousha Nzume,[7] stellen dat blank een bijklank heeft van superioriteit, dat het woord zou verwijzen naar het koloniale verleden en apartheid.[10][11][12] Verder stellen ze dat blank de betekenis heeft van kleurloos alsof de blanke huidskleur de standaard is, en niet een van de vele kleuren.[13] Wit zou een gelijkwaardiger antoniem van zwart zijn.[13]

Verschillende Nederlandstalige media kiezen voor de term wit in plaats van blank. Zo schrijft de Volkskrant in het Stijlboek:

Als we bevolkingsgroepen langs lijnen van huidskleur indelen verdient de indeling wit/zwart de voorkeur boven blank/zwart. Omdat het logischer is, maar ook omdat 'blank' de associatie met 'onschuld' in zich draagt.[14]

In het Stijlboek 1992 gebruikte de Volkskrant nog wel de term blanken:

We gebruiken het woord blanken en niet het vooral bij actievoerders in zwang zijnde anglicisme witten[15]

De Nederlandse Omroep Stichting (NOS) verklaart op de website:

Onlangs kwamen er vragen over het gebruik van het woord 'wit', dat soms wordt gekozen in verhalen waarin het over de tegenstelling (of de relatie) tussen witte/blanke mensen en zwarte mensen gaat. In de pers is gemeld dat de Taalcommissie van de NOS heeft besloten dat de NOS voortaan in dat soort gevallen voor 'wit' kiest.[16]

Naar aanleiding van dit besluit van de NOS stelde Martin Bosma van de Partij voor de Vrijheid Kamervragen. Marcel Gelauff, hoofdredacteur van de Nederlandse Omroep Stichting (NOS), antwoordde dat de NOS in haar berichten de voorkeur geeft aan de term wit boven blank als het om de tegenstelling met zwart gaat:

We gebruiken bij voorkeur wit in berichten omdat blank in tegenstelling tot zwart een positieve connotatie heeft. Blank roept associaties op met rein en schoon, en zwart is dat dan blijkbaar niet.[17][13]

Ook dagblad Trouw kiest steeds vaker voor de term wit, omdat volgens zijn ombudsman steeds meer redacteuren in de media vinden dat de term blank naar racisme neigt, maar de term blank is binnen de redactie niet verboden.[18]

Het NRC Handelsblad doet in de NRC-Code (het stijlboek van NRC) geen uitspraak over de keuze voor de term wit of blank.[19]

Ook de Vlaamse nieuwszender VRT NWS volgt de voorkeur van de Volkskrant en de NOS niet.[20]