Binckhorst (wijk in Den Haag)

Den Haag

De Binckhorst is een wijk in Den Haag. Naamgever is het kasteeltje midden in de wijk. Het gebied was in de tweede helft van de twintigste eeuw voornamelijk een industrie- en bedrijventerrein. In de eenentwintigste eeuw zijn belangrijkste overblijfsels hiervan de betoncentrales. Vanaf begin jaren 90 zijn daar hoogwaardige kantoren bijgekomen. De gemeente Den Haag zet zich vanaf 2009 in om een deel van de bedrijven te vervangen door enkele duizenden woningen.

Binckhorst
Wijk in Den Haag
Map - NL - 's-Gravenhage - Wijk 39 Binckhorst.svg
Kerngegevens
Gemeente Den Haag
Stadsdeel Laak
Coördinaten 52°4'8"NB, 4°20'28"OL
Oppervlakte 146 ha.  
Inwoners
(2017)
1.610[1]
Foto's
Een deel van de Binckhorsthaven (2008)
Een deel van de Binckhorsthaven (2008)
Portaal  Portaalicoon   Den Haag

Van bovenaf heeft de Binckhorst ongeveer de vorm van een rechthoek. De wijk wordt begrensd door de spoorlijn Den HaagGouda (met de A12), de spoorlijn AmsterdamRotterdam, de Trekvliet en de Broeksloot. Het gebied grenst aan de Haagse wijken Laakkwartier en Stationsbuurt plus aan twee zijden aan de plaats Voorburg.

IndelingBewerken

 
Het kantoor van de vroegere Gemeentelijke Gasfabriek

De Binckhorst is nog altijd (2022) een gemengd bedrijventerrein met onder meer loodsen en kleinschalige garagebedrijven. Enkele gebouwen van de Gemeentelijke Gasfabriek zijn bewaard gebleven. Daarnaast zijn er kantoorlocaties zoals dat van KPN[2] en het voormalige gebouw van het Internationaal Strafhof aan de Maanweg.

De meeste kleinschalige bedrijfsgebouwen staan in het noordelijk deel van het gebied. In het Noordelijke deel staan verder twee grote bedrijfsverzamelgebouwen: Bink 36 en de Caballero Fabriek, beiden hebben horeca. Ongeveer in het midden ligt de rooms-katholieke Begraafplaats Sint Barbara, waar veel woonwagenbewoners begraven liggen,[3] pal ernaast lag een kleine woonwijk met vooral portiekflats.

 
Gezicht bij de Geestbrug: de Trekvliet, links kasteel De Binckhorst en rechts de Laakmolen (1868)

DeelgebiedenBewerken

De Binckhorstlaan is de belangrijkste as, die het gebied in twee delen splitst. Aan de ene zijde ligt de Trekvliet met enkele kleine havens, dit gedeelte wordt door de gemeente Den Haag de Trekvlietzone genoemd. Aan de andere zijde bevindt zich onder meer de grotere Binckhorsthaven waarvan de twee betoncentrales gebruikmaken voor de overslag. Het deel dat het dichtst bij het centrum van Den Haag ligt, wordt ook wel Binckhorst-Noord genoemd. De grote kantoorgebouwen met meer dan tien verdiepingen staan in de hoek die het dichtst bij station Voorburg ligt.

GeschiedenisBewerken

 
Kasteel de Binckhorst
 
De gashouders van de gasfabriek (rechts)

Binckhorst is een historische naam: al in 1308 werd Kasteel de Binckhorst genoemd. Van 1563 to 1678 werd het bewoond door het geslacht Snouckaert, allereerst Willem Snouckaert. Het huidige kasteeltje —gebouwd in 1727— stond vanaf 1969 tot begin 2019 enigszins verborgen aan de Binckhorstlaan. In het kasteel was tot 2020 een privékliniek voor plastische chirurgie gevestigd.

In 1901 is het gebied nog een kale polder. De Binckhorstlaan is als smalle weg wel aanwezig, maar vanuit Den Haag slechts bereikbaar door krappe straatjes zoals de Waalstraat. Ook moet men de verbindingsbaan Staatsspoor-Hollands spoor kruisen, en de spoorlijn Den Haag-Leiden.[4]

Tot begin twintigste eeuw behoorde de Binckhorst tot het grondgebied van de gemeente Voorburg. Na annexatie door de gemeente Den Haag in 1907 werd gestart met de ontwikkeling van het gebied tot bedrijventerrein. In die periode is een fabriek voor stadsgas gebouwd, enkele gebouwen hiervan bestaan in 2022 nog steeds.[5] De meeste overige bedrijfspanden zijn pas na de Tweede Wereldoorlog gebouwd. Hieronder vallen het de fabriekshal van Escher's Machinefabriek uit 1957[6] en de voormalige Anthony Fokkerschool uit 1963. Dit schoolgebouw is nu in gebruik als congrescentrum.[7]

HavenBewerken

In de dertiger jaren is als werkgelegenheidsproject de Binckhorsthaven aangelegd. Voor het ophogen van de terreinen langs de havens werd deels gebruik gemaakt van duinzand, dat beschikbaar kwam doordat een deel van het duinlandschap in het Sint Hubertuspark moest wijken voor een verbreding van de Raamweg tussen de Waalsdorperweg en de Kwekerijweg.[8]

BuslijnenBewerken

Voor de oorlog was er niet veel te doen in de Binckhorst; alleen de begraafplaats St. Barbara trok bezoekers. Het eerste openbaar vervoer kwam er pas in 1934; toen de HTM enkele dagen in november met een bus ging rijden vanaf station HS naar deze begraafplaats. Dit was de Buslijn Dienst St. Barbara, zonder lijnletter, de "tranenlijn". Later werd dit éénmaal per maand en iets vaker in november. Bij de Duitse inval verviel de lijn. In 1947 keerde de lijn terug. In 1953 was het industrieterrein in ontwikkeling en daarom ging er een dagelijkse buslijn W rijden. De Dienst St. Barbara was sindsdien niet meer nodig. Lijn W werd in 1955 lijn 30; tien jaar later werd dit lijn 20.[9]Later reden hier nog onder andere buslijn 26, 28, 33, 44, 46, 47, 54, 55, 138, 188, 240, 241, 242. Anno 2022 rijden hier bussen van de lijnen 26 & 28 dagelijks.[10]

TransformatieBewerken

 
Victory Boogie Woogietunnel
 
De Binckhorst met de trekvliet en enkele kleine havens.
 
Evenement aan de Binckhorsthaven.

In 2009 werd een bestemmingsplan vastgesteld, waarin de transformatie van het zuidelijke deel van Binckhorst tot Nieuw Binckhorst Zuid wordt omschreven. Het wordt een gemengd woon-, werk- en leefgebied met —volgens de gemeente— "mondiale allure en hoogstedelijke kwaliteit".[11] Tussen 2010 en 2019 is een flink aantal bedrijfspanden en een rij portiekflats gesloopt. Ze moesten plaats maken voor woningen gecombineerd met bedrijven, industrie en de Victory Boogie Woogietunnel. Hierdoor zijn het kasteel en de begraafplaats weer zichtbaar vanaf de hoofdweg; in plannen van de gemeente zullen beide met een nieuwe groenzone verbonden worden tot het Binckhorstpark. Diverse kantoorgebouwen hebben in dezelfde periode een woonbestemming gekregen, zoals delen van het voormalige hoofdkantoor van KPN en het complex van de Staatsdrukkerij.

Na de kredietcrisisBewerken

Door de kredietcrisis is van dit bestemmingsplan alleen de Victory Boogie Woogietunnel tot uitvoering gekomen. De Binckhorst kende zelfs weer een toename van autobedrijven;[12] een sector die —mede door aansturing van de gemeente— in eerste instantie bijna verdwenen was. Wel zijn er enkele kantoorpanden omgebouwd tot appartementen. Hierdoor is de bevolking sinds 2015 ruim verzesvoudigd.[13] In maart 2019 is een nieuw omgevingsplan (bestemmingsplan 2.0) vastgesteld.[14][15] Verschillende plannen met woontorens (tot 130 meter) zijn daarbij gepresenteerd.[16]

KoningscorridorBewerken

Voor een betere vervoersontwikkeling is een vrije busbaan voorzien,[17] hiervoor is in totaal 60 miljoen euro beschikbaar gesteld.[18] Medio 2021 zou worden besloten hoe deze zal worden omgebouwd tot een railverbinding.[19] Voor de ombouw naar tram- of lightrail-verbinding hebben de rijksoverheid en de gemeente Den Haag elk 50 miljoen euro gereserverd.[20] Deze wordt dan onderdeel van de Koningscorridor die op termijn naar Zoetermeer en Gouda kan worden verlengd.[21] De aan te leggen route zou door de betrokken gemeenteraden worden gekozen.[22] In juni 2022 werd bekend gemaakt dat het HOV voor de Binckhorst deel gaat uitmaken van tramlijn 1. Gezien vanuit Den Haag CS gaat de tram na de Binkhorst om en om doorrijden naar Delft of Voorburg. De lijn krijgt binnen de Binckhorst twee ongelijkvloerse kruisingen met het wegverkeer.[23]

GalerijBewerken

Zie ookBewerken

Externe linksBewerken