Beker van België (voetbal)

voetbal

De Beker van België is het Belgische bekertoernooi voor voetbalclubs dat sinds 1908 wordt gespeeld. Het begon met provinciale selecties als "Beker van de Belgische Provincies", maar vanaf 1912 is het een toernooi voor voetbalclubs. Het toernooi is een aantal keer onderbroken geweest. Sinds 2015 heet het toernooi de Croky Cup en is Croky de hoofdsponsor. De finale wordt traditioneel gespeeld in het Heizelstadion te Brussel.

Beker van België
De trofee van de Beker van België.
Land Vlag van België België
Bond KBVB
Opgericht 1912
Systeem Knock-out
Internationale
kwalificatie
UEFA Europa League
Aantal teams ca. 350
Huidige kampioen KRC Genk (2021)
Recordkampioen Club Brugge (11)
Huidig seizoen 2021/22
Portaal  Portaalicoon   Voetbal

Club Brugge is de meest succesvolle club met 11 bekers in hun prijzenkast. De huidige bekerwinnaar is KRC Genk nadat het Standard Luik klopte met 2-1. De bekerwinnaar krijgt een wisselbeker en kwalificeert zich voor de laatste voorronde van de UEFA Europa League en de Belgische supercup.

Zie het artikel Beker van België 2021-22 voor gedetailleerde info van het seizoen 2021/22

GeschiedenisBewerken

 
Michel Preud'homme mocht als trainer van KAA Gent in 2010 de beker in ontvangst nemen.

Eerste nationale bekercompetitiesBewerken

De eerste Beker van België werd gespeeld in 1908. Deze eerste editie werd gespeeld met provinciale teams, waarin de beste spelers uit de verschillende provincies speelden. De winnaar zou een zilveren trofee krijgen uit handen van Prins Albert. Voetbal vierde in die tijd vooral hoogtij in het Brusselse en in Antwerpen. Ook West- en Oost-Vlaanderen (vooral het Brugse, maar ook in Gent) speelden een rol; in Wallonië was het vooral het Luikse dat een belangrijke plaats opeiste. Het was dan ook niet vreemd dat de finale gespeeld werd tussen West-Vlaanderen en Antwerpen. De West-Vlaamse ploeg won die eerste Belgische beker. Ook het jaar nadien werd volgens dezelfde formule gespeeld. Ditmaal trok Antwerpen aan het langste eind, na in de finale Brabant te verslaan. Het bleef echter bij deze twee bekerseizoenen.

In 1912 werd weer een Bekercompetitie georganiseerd. Ditmaal konden de voetbalclubs deelnemen die uitkwamen in de nationale Eere Afdeeling (huidige Eerste klasse A) en Bevordering (vandaag opgesplitst in Eerste Klasse B en Eerste Nationale). De zestien clubs zouden via directe uitschakeling spelen voor de beker. Racing Club de Bruxelles haalde deze eerste Beker van België voor clubs binnen, na finalewinst tegen RC de Gand. Het jaar nadien werd opnieuw een beker georganiseerd voor clubs. Ditmaal werden ook voorrondes gespeeld, waar regionale clubs aan meededen. Na verlengingen in de finale pakte Union Saint-Gilloise de beker. Drie weken eerder was de ploeg ook al landskampioen geworden, en lukte zo dus de eerste dubbel in de Belgische voetbalgeschiedenis. Ook het volgende seizoen werd een gelijkaardige bekercompetitie ingericht, die opnieuw door Union werd binnengehaald.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd echter geen competitievoetbal gespeeld, en ook de Beker van België werd niet meer ingericht. Het duurde tot 1926/27 eer opnieuw een bekertoernooi werd georganiseerd, Deze editie werd gewonnen door R Cercle Sportif Brugeois als eerste Vlaamse ploeg. Cercle werd dat seizoen tevens landskampioen en pakte zo de tweede dubbel in het Belgisch voetbal. Het seizoen erop werd de beker niet meer georganiseerd nadat de topclubs geen verdere interesse toonden in de beker. Tijdens het interbellum zou de competitie eenmaal terugkeren. Zo werd in 1935/36 nog eens een Beker van België gespeeld. Ook in 1944 werd een bekertoernooi begonnen, dat echter niet werd afgemaakt.

Daarna duurde het tot 1953/54 voor een volgende editie. Deze werd voor het eerst gewonnen door een Waalse ploeg, Standaard Luik. Het bekertoernooi werd drie jaar op rij gehouden. Na een stemming onder de profclubs werd het toernooi terug geschrapt uit de voetbalkalender

De poort naar EuropaBewerken

De oprichting van de Europese Beker voor Bekerwinnaars is een van de voornaamste reden dat er vanaf de seizoen 1963/64 een jaarlijks toernooi kwam. De eerste 4 edities van deze Europese Beker hadden geen Belgische deelnemer, simpelweg omdat er geen Belgisch Bekertoernooi was.

Sinds 1964 kwalificeerde de Belgische Bekerwinnaar zich voor de Europese Beker voor Bekerwinnaars, tot deze Europese Beker in 1999 werd afgeschaft. Vanaf dan werd aan de bekerwinnaar een plaats toegekend in de UEFA Cup en sinds 2009 in de UEFA Europa League. Vanaf 2021 zal de winnaar één voorronde moeten spelen om in de poulefase van de UEFA Europa League te raken. Aangezien clubs beduidend minder wedstrijden moeten spelen dan in de reguliere competitie om een Europees ticket te behalen, wordt de bekercompetitie ook wel 'De snelste weg naar Europa' genoemd. Hierdoor steeg de bekercompetitie in aanzien bij de grote clubs, waardoor de prestige van het toernooi nog meer steeg. Het waren dan ook de drie traditionele topclubs (Club Brugge, RSC Anderlecht en Standaard Luik) die zich uiteindelijk het vaakste zouden plaatsen voor de finale. Club Brugge is de record bekerwinnaar met 11 bekers, gevolgd door 9 overwinningen van Anderlecht en 8 van Standaard. Het lukte de Bruggelingen twee keer de dubbel te pakken, in de seizoenen 1976/77 en 1995/96. De Brusselaars doen net iets beter met drie dubbels in 1964/65, 1971/72 en 1993/94.

KV Mechelen werd in 2019 zowel kampioen in 1B als in de beker, en won zo de kleine dubbel. Het was de 2e keer dat een ploeg uit het 2e niveau de beker won en de eerste keer dat hieraan een Europees voetbal gekoppeld was. Echter mocht de ploeg niet aanvatten in de UEFA Europa League vanwege een uitspraak door het BAS in een omkoopschandaal. Hun plaats in de Europese bekercompetitie werd doorgeschoven op basis van de eindstand in de Jupiler Pro League en ging zo naar Standaard Luik, waarop alle lagere tickets ook opschoven volgens de eindstand. Hierdoor was het uitgerekend verliezend finalist KAA Gent dat op de valreep nog Europees voetbal mocht spelen. Mechelen mocht tevens het volgende seizoen niet aanvatten in de Beker van België.[1]

 
Foto tijdens de bekerfinale van 2019 tussen AA Gent en KV Mechelen vanuit het Gent vak.

StadionsBewerken

De finales van de drie edities in de jaren 50 werden telkens gespeeld in het Heizelstadion. Sinds de jaarlijkse terugkeer van de Beker van België in 1964, worden de finales ook daar steevast afgewerkt. De enige uitzonderingen hierop was tussen 1985 en 1987 en tussen 1992 en 1995. Toen werden de finales vier keer gespeeld in het Constant Vanden Stockstadion te Anderlecht, twee keer in het Olympiastadion te Brugge en eenmaal in Maurice Dufrasnestadion te Luik.

Stadion Stad Finale
Heizelstadion / Koning Boudewijnstadion Brussel 1954-1984, 1988-1991, 1996-heden
Constant Vanden Stockstadion Anderlecht 1985, 1987, 1993, 1995
Maurice Dufrasnestadion Luik 1994
Olympiastadion / Jan Breydelstadion Brugge 1986, 1992

TrofeeBewerken

 
Wisselbeker van de Beker van België in gebruik sinds het seizoen 1963/64.

Het eerste ontwerp werd gebruikt voor de drie edities in de jaren 50. Sinds 1964 tot op heden wordt een tweede ontwerp uitgereikt aan de bekerwinnaar. Deze ploeg mag hem elf maanden bijhouden, waarna hij terug naar de KBVB gaat. De huidige trofee van de Beker van België is dus een echte wisselbeker, hierdoor is beker over de jaren wat ruwer geworden met enkele kleine blutsen en krassen.[2] Elke speler en elk lid van de technische staf van de bekerwinnaar krijgt tevens een miniatuurversie van de beker. De scheidsrechters en verliezende ploeg krijgen elk aangepaste medailles.

Het huidig ontwerp is een zilveren beker met 2 oren. Aan de oren worden er linten vastgemaakt. Deze variëren tussen de kleuren van de Belgische vlag, de clubkleuren van de finalisten en de kleuren van de naamsponsor. Er is geen echte voor -en achterkant, maar wel een Nederlandstalige en Franstalige zijde. Op de Nederlandstalige zijde staat "Beker van België wisseltrofee aangeboden door dagblad Les Sports" te lezen. Op de Franstalige zijde staat "Coupe de Belgique challenge offert par le journal Les Sports" te lezen. Ook staat de winnaar van elke editie sinds 1964 op de beker gegraveerd voorafgaand door het jaar van de winst.

NaamgevingBewerken

De eerste twee edities van de Beker van België werd gespeeld met provinciale teams. Het toernooi heette toen Coupe des Provinces Belges, of Beker der Belgische Provincies. De bekercompetitie heette voor de Eerste Wereldoorlog Coupe du Roi, of Beker van de Koning, al werd Beker van België ook al gebruikt. Deze beker werd drie keer gewonnen door een Brusselse ploeg. Elke editie na 1914 zou uiteindelijk de Beker van België worden genoemd.

In het seizoen 1995/96 krijgt de Beker voor het eerst een sponsornaam. Coca-Cola kocht voor 5 seizoenen de naamrechten en doopte de competitie om tot Coca-Cola Cup.[3] Tussen 2001 en 2007 zou er geen sponsornaam zijn. Op 14 januari 2008 maakte de voetbalbond bekend dat Cofidis voor 300.000 euro de naamrechten van het bekertoernooi had gekocht.[4] Uiteindelijk zouden er 8 edities gespeeld worden onder de naam Cofidis Cup. Nadat Club Brugge zijn elfde beker won in 2015, werd Croky de nieuwe hoofdsponsor van het toernooi.[5] Tot op heden is de Croky Cup de sponsornaam van de Beker van België.

Jaar Naam
1908-1909 Beker der Belgische Provincies
1912-1914 Beker van de Koning
1927-heden Beker van België
Sponsornaam
1996-2001 Coca-Cola Cup
2008-2015 Cofidis Cup
2016-heden Croky Cup

CompetitieBewerken

DeelnemersBewerken

In principe kan elke A-ploeg van een club die bij de KBVB is aangesloten een deelname aan de Beker van België afdwingen. Elk team uit de eerste vijf niveaus moet deelnemen, uitgezonderd de belofteploegen van clubs uit 1A. Ook nemen er verschillende clubs uit de provinciale reeksen deel. Provinciale ploegen zijn echter niet zomaar van deelname verzekerd. Elke provincie selecteert zijn clubs uit de ploegen die het verst raakten in de provinciale bekercompetitie, uit eender welke provinciale reeks, en vult deze aan met de hoogst geplaatste eersteprovincialers die zich nog niet konden kwalificeren.

SpeelschemaBewerken

De Beker van België werkt met een knock-out systeem. Per ronde spelen clubs slechts één wedstrijd. Bij een gelijkspel na 90 minuten worden er meteen strafschoppen getrapt in de voorrondes en 1e tot en met 3e ronde. Vanaf de 4e ronde tot en met de finale volgen er eerst verlengingen. Enkel in de halve finales worden er heen -en terugwedstrijden gespeeld zonder uitdoelpuntenvoordeel. [6][7]

De clubs die uitkomen in de laagste niveaus spelen vanaf de eerste ronde. Ploegen uit hogere competities komen er in latere rondes bij. De belofteploegen van 14 profclubs die vanaf het seizoen 2022/23 uitkomen in 1B, Eerste Nationale en de Tweede Afdeling mogen niet deelnemen aan de Beker van België.

Ronde Nieuwe ploegen Niveau Maand
Voorrondes Laagst geplaatste ploegen uit provinciale reeksen[8] 6-9 Juli
Hoofdtoernooi
1e ronde Overige ploegen uit de provinciale reeksen

Alle ploegen uit de Derde Afdeling

5-9 Augustus
2e ronde Alle ploegen uit de Tweede Afdeling 4
3e ronde Alle ploegen uit Eerste Nationale 3
4e ronde Geen
5e ronde Alle ploegen uit 1B 2 September
1/16e finale Alle ploegen uit 1A 1 Oktober
1/8e finale Geen November
1/4e finale December
1/2e finale Februari (heen)

Maart (terug)

Finale April

FinalesBewerken

Beker van de Belgische ProvinciesBewerken

Jaar Winnaar Uitslag Verliezend finalist
1908 West-Vlaanderen 6-2 Antwerpen
1909 Antwerpen 5-2 Brabant

Beker van BelgiëBewerken

Jaar Winnaar Uitslag Verliezend finalist
1912 Racing Club de Bruxelles 1 – 0 Racing Club de Gand
1913 Union Saint-Gilloise 3 – 2 (n.v.) CS Brugeois
1914 Union Saint-Gilloise 2 – 1 FC Brugeois
1915-1926 niet gespeeld
1927 RCS Brugeois 2 – 1 Tubantia FAC (III)
1928-1934 niet gespeeld
1935 Daring Club de Bruxelles 3 – 2 KM Lyra
1936-1953 niet gespeeld
1954 Standard Luik 3 – 1 Racing Mechelen
1955 Antwerp FC 4 – 0 Thor Waterschei
1956 RRC Tournaisien (II) 2 – 1 RCS Verviétois (II)
1957-1963 niet gespeeld
1964 KAA Gent 4 – 2 (n.v.) KFC Diest
1965 RSC Anderlecht 3 – 2 (n.v.) Standard Luik
1966 Standard Luik 1 – 0 RSC Anderlecht
1967 Standard Luik 3 – 1 (n.v.) KV Mechelen
1968 Club Brugge 1 – 1 (n.v.), (7 – 6) (n.s.) Beerschot VAC
1969 Lierse SK 2 – 0 Royal Racing White
1970 Club Brugge 6 – 1 Daring Club de Bruxelles (II)
1971 Beerschot VAV 2 – 1 (n.v.) Sint-Truidense VV
1972 RSC Anderlecht 1 – 0 Standard Luik
1973 RSC Anderlecht 2 – 1 Standard Luik
1974 KSV Waregem 4 – 1 KSK Tongeren (II)
1975 RSC Anderlecht 1 – 0 Antwerp FC
1976 RSC Anderlecht 4 – 0 Lierse SV
1977 Club Brugge 4 – 3 RSC Anderlecht
1978 KSK Beveren 2 – 0 Charleroi SC
1979 Beerschot VAV 1 – 0 Club Brugge
1980 Thor Waterschei 2 – 1 KSK Beveren
1981 Standard Luik 4 – 0 KSC Lokeren
1982 Thor Waterschei 2 – 0 KSV Waregem
1983 KSK Beveren 3 – 1 Club Brugge
1984 KAA Gent 2 – 0 Standard Luik
1985 Cercle Brugge 1 – 1 (n.v.), (5 – 4) (n.s.) KSK Beveren
1986 Club Brugge 3 – 0 Cercle Brugge
1987 KV Mechelen 1 – 0 Club Liégeois
1988 RSC Anderlecht 2 – 0 Standard Luik
1989 RSC Anderlecht 2 – 0 Standard Luik
1990 Club Liégeois 2 – 1 KFC Germinal Ekeren
1991 Club Brugge 3 – 1 KV Mechelen
1992 Antwerp FC 2 – 2 (n.v.), (9 – 8) (n.s.) KV Mechelen
1993 Standard Luik 2 – 0 Charleroi SC
1994 RSC Anderlecht 2 – 0 Club Brugge
1995 Club Brugge 3 – 1 KFC Germinal Ekeren
1996 Club Brugge 2 – 1 Cercle Brugge
1997 KFC Germinal Ekeren 4 – 2 (n.v.) RSC Anderlecht
1998 KRC Genk 4 – 0 Club Brugge
1999 Lierse SK 3 – 1 Standard Luik
2000 KRC Genk 4 – 1 Standard Luik
2001 KVC Westerlo 1 – 0 KFC Lommelse SK (II)
2002 Club Brugge 3 – 1 Excelsior Moeskroen
2003 RAA Louviéroise 3 – 1 Sint-Truidense VV
2004 Club Brugge 4 – 2 KSK Beveren
2005 Germinal Beerschot 2 – 1 Club Brugge
2006 SV Zulte Waregem 2 – 1 Excelsior Moeskroen
2007 Club Brugge 1 – 0 Standard Luik
2008 RSC Anderlecht 3 – 2 KAA Gent
2009 KRC Genk 2 – 0 KV Mechelen
2010 KAA Gent 3 – 0 Cercle Brugge
2011 Standard Luik 2 – 0 KVC Westerlo
2012 KSC Lokeren Oost-Vlaanderen 1 – 0 KV Kortrijk
2013 KRC Genk 2 – 0 Cercle Brugge
2014 KSC Lokeren Oost-Vlaanderen 1 – 0 SV Zulte Waregem
2015 Club Brugge 2 – 1 RSC Anderlecht
2016 Standard Luik 2 – 1 Club Brugge
2017 SV Zulte Waregem 3 – 3 (n.v.), (4 – 2) (n.s.) KV Oostende
2018 Standard Luik 1 – 0 (n.v.) KRC Genk
2019 KV Mechelen (II) 2 – 1 KAA Gent
2020 Royal Antwerp FC 1 – 0 Club Brugge
2021 KRC Genk 2 – 1 Standard Luik
2022

Bekeroverwinningen en finaleplaatsen per teamBewerken

Bij de finales zijn de jaren waarin de finale gewonnen werd in het vet weergegeven en de verloren finales cursief.

Plaats Club[9] Winnaar Verliezer Finalist Finale
1 Club Brugge 11 8 19 1913-14 · 1967-68 · 1969-70 · 1976-77 · 1978-79 · 1982-83 · 1985-86 · 1990-91 · 1993-94 · 1994-95 · 1995-96 · 1997-98 · 2001-02 · 2003-04 · 2004-05 · 2006-07 · 2014-15 · 2015-16 · 2019-20
2 RSC Anderlecht 9 4 13 1964-65 · 1965-66 · 1971-72 · 1972-73 · 1974-75 · 1975-76 · 1976-77 · 1987-88 · 1988-89 · 1993-94 · 1996-97 · 2007-08 · 2014-15
3 Standard Luik 8 10 18 1953-54 · 1964-65 · 1965-66 · 1966-67 · 1971-72 · 1972-73 · 1980-81 · 1983-84 · 1987-88 · 1988-89 · 1992-93 · 1998-99 · 1999-00 · 2006-07 · 2010-11 · 2015-16 · 2017-18 · 2020-21
4 KRC Genk 5 1 6 1997-98 · 1999-00 · 2008-09 · 2012-13 · 2017-18 · 2020-21
5 KAA Gent 3 2 5 1963-64 · 1983-84 · 2007-08 · 2009-10 · 2018-19
Royal Antwerp FC 3 1 4 1954-55 · 1974-75 · 1991-92 · 2019-20
6 Cercle Brugge 2 5 7 1912-13 · 1926-27 · 1984-85 · 1985-86 · 1995-96 · 2009-10 · 2012-13
KV Mechelen 4 6 1966-67 · 1986-87 · 1990-91 · 1991-92 · 2008-09 · 2018-19
KSK Beveren 3 5 1977-78 · 1979-80 · 1982-83 · 1984-85 · 2003-04
Germinal Beerschot[10] 2 4 1989-90 · 1994-95 · 1996-97 · 2004-05
SV Zulte Waregem 1 3 2005-06 · 2013-14 · 2016-17
Lierse SK 1968-69 · 1975-76 · 1998-99
KSC Lokeren 1980-81 · 2011-12 · 2013-14
K. Waterschei SV Thor Genk 1954-55 · 1979-80 · 1981-82
K. Beerschot VAV 1967-68 · 1970-71 · 1978-79
Union Saint-Gilloise - 2 1912-13 · 1913-14
7 KVC Westerlo 1 1 2 2000-01 · 2010-11
RFC de Liège 1986-87 · 1989-90
KSV Waregem 1973-74 · 1981-82
R. Daring Club de Bruxelles 1934-35 · 1969-70
RAA Louviéroise - 1 2002-03
RRC Tournaisien 1955-56
Racing Club de Bruxelles 1911-12
8 Excelsior Moeskroen - 2 2 2001-02 · 2005-06
K. Sint-Truidense VV 1970-71 · 2002-03
R. Charleroi SC 1977-78 · 1992-93
KV Oostende 1 1 2016-17
KV Kortrijk 2011-12
KFC Lommelse SK 2000-01
KSK Tongeren 1973-74
Royal Racing White 1968-69
KFC Diest 1963-64
RCS Verviétois 1955-56
Racing Mechelen 1953-54
KM Lyra 1934-35
Tubantia FAC 1926-27
Racing Club de Gand 1911-12

UitzendrechtenBewerken

Nationale uitzendrechtenBewerken

Bekerwedstrijden worden uitgezonden door de VRT, DPG Media en Club RTL.[11] De finale is sinds 2021 te zien op VTM 2.

Clubs hebben de toestemming om de wedstrijden die niet zijn gekozen door de bovengenoemde uitzenders zelf uit te zenden.

Internationale uitzendrechtenBewerken

Ziggo Sport zendt minstens 6 wedstrijden uit elk jaar in Nederland.

Externe linksBewerken

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (nl) KV Mechelen legt zich neer bij uitsluiting Europees voetbal: “Gaan niet in beroep in belang van Belgisch voetbal”. Het Nieuwsblad. Geraadpleegd op 12 januari 2022.
  2. (nl) De Beker van België is een échte wisselbeker: vol blutsen en krassen na enkele wilde feestjes. Het Nieuwsblad. Geraadpleegd op 11 januari 2022.
  3. Belgian Cup Finals. mariomichiels-voetbaltickets.be. Geraadpleegd op 11 januari 2022.
  4. (nl) Beker van België heet voortaan Cofidis Cup. De Standaard. Geraadpleegd op 11 januari 2022.
  5. (nl) Beker van België wordt Croky Cup. Het Nieuwsblad. Geraadpleegd op 11 januari 2022.
  6. (nl) [Belgian Football Association]; Pro League, Voetbal Vlaanderen, ACFF, Bondsreglement, Boek B, Titel 7 - Competities, pp. 12-13; 27-28.
  7. (nl) Vandaag hield de Raad van Bestuur van de Pro League haar eerste vergadering van het seizoen.. proleague.be. Geraadpleegd op 10 januari 2022.
  8. Het al dan niet spelen van voorrondes hangt af van de verhouding tussen provinciale, regionale en nationale ploegen. Dit wordt gedaan om genoeg ploegen te hebben voor elke ronde, wanneer er nieuwe clubs worden geïntroduceerd.
  9. Clubs in cursief bestaan niet meer (stamnummer geschrapt).
  10. De finales van KFC Germinal Beerschot Antwerpen (3530) tot en met 1997 werden gespeeld als KFC Germinal Ekeren (3530).
  11. (nl) Croky Cup is komende jaren te zien bij Sporza. sporza.be (5 juni 2018). Geraadpleegd op 12 januari 2022.