Hoofdmenu openen

Bankier van het verzet

Film uit 2018

Bankier van het verzet is een Nederlandse film uit 2018 van Joram Lürsen over de verzetsstrijders en bankiers Walraven van Hall en zijn broer Gijsbert van Hall, die in de Tweede Wereldoorlog de financiering van het verzet verzorgden. De première vond plaats op 8 maart 2018, in bijzijn van prinses Beatrix.

Bankier van het verzet
Regie Joram Lürsen
Producent Alain de Levita
Sytze van der Laan
Sabine Brian
Scenario Thomas van der Ree
Muziek Merlijn Snitker
Montage Peter Alderliesten
Production design Harry Ammerlaan
Distributie Dutch FilmWorks
Première 8 maart 2018
Genre oorlogsdrama
Speelduur 123 minuten
Taal (nl)
Land Vlag van Nederland Nederland
Aantal bezoekers >300.000[1]
Gewonnen prijzen Gouden Film
(en) IMDb-profiel
MovieMeter-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

Inhoud

RolverdelingBewerken

Acteur Personage
Hoofdrollen
Derwig, Jacob Jacob Derwig Gijs van Hall
Atsma, Barry Barry Atsma Walraven van Hall
Bokma, Pierre Pierre Bokma NSB-leider Meinoud Rost van Tonningen
Ouwerkerk, Fockeline Fockeline Ouwerkerk Tilly van Hall
Thiry, Raymond Raymond Thiry Van den Berg
van der Grijn, Matteo Matteo van der Grijn Huub
Spijkers, Jaap Jaap Spijkers Ritter
Bijrollen
Daan Aufenacker Bankier De Nederlandsche Bank
Christian Bronchart Ober
Rob Das Kluisbewaker
Michel den Hartog SD-lijfwacht van Van Tonningen
Allard Geerlings Geheim agent/parachutist
Raymond Paardekooper Rotterdams verzetslid
Filip Hellemans SD'er
Tom Magnus SD'er
Peter Rene Arbeider
Jochum ten Haaf Jaap Buijs
Bart van der Schaaf Bankier Collenteur
Luuk van Leeuwen Verzetslid
Violette Vandervelden Marleen van Hall
Ali Zijlstra Jeanette Veenstra
Nick Vorsselman Geëxecuteerde gevangene

VerhaallijnBewerken

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

De film wordt gepresenteerd met als verteller Gijs van Hall. Hij vertelt na afloop van de Tweede Wereldoorlog aan de Nederlandse overheid hoe hij en zijn broer Walraven het Nederlandse verzet gefinancierd hebben.

Walraven, schuilnaam 'Van Tuyl', weet door een geheime constructie met oude aandelen een leningssysteem te creëren: op een onopvallende wijze kunnen zijn financiële contacten lenen aan het verzet, met garantie van de Nederlandse overheid dat het bedrag wordt terugbetaald. De Van Halls zijn belangrijke oprichters van het Nationaal Steunfonds, dat de illegaliteit financieel ondersteunt.

Later worden tientallen miljoenen guldens de Nederlandsche Bank uitgesmokkeld: waardevolle schatkistpromessen worden vervangen door vervalsingen.

Ondertussen wordt jacht gemaakt op de verzetsleden en er vinden verschillende arrestaties plaats. Uiteindelijk wordt ook Walraven opgepakt en - na gemarteld en verhoord te zijn - geëxecuteerd.

Verschillen met de werkelijkheidBewerken

Op verschillende punten wijkt de film af van de historische werkelijkheid.

  • Dat betreft in de eerste plaats de bewering dat het NSF (Nationaal Steunfonds) het hele Nederlandse verzet zou hebben gefinancierd. Dit spoort niet met de feiten. Indertijd werden door NSF en LO (Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers) afspraken gemaakt m.b.t. de onderlinge taakverdeling. Volgens deze afspraken zou de NSF zich richten op hulp aan gezinnen die het zonder kostwinner moesten stellen, terwijl de LO de zorg voor elders verblijvende onderduikers en voor bij LO en LKP (Landelijke Knokploegen) betrokken verzetsmensen op zich nam.[2] De door de LO benodigde fondsen werden gevoed uit acties, kerk-collectes en allerlei andere initiatieven meer. Dit geeft een ander beeld van het verleden dan door de makers van de film werd geconstrueerd.

Daarnaast zijn er tal van andere incorrectheden:[3]

  • In de film vinden meer gewelddadige acties plaats dan realistisch is. Er wordt een marteling getoond waarvan onduidelijk is of deze heeft plaatsgevonden. Ook zijn er meer schietpartijen toegevoegd dan werkelijk het geval was. Ook is onbekend of Van Hall en Buijs gemarteld zijn; de film laat dit echter wel zien.
  • Volgens de film had Rost van Tonningen al vrij snel wantrouwen jegens een verzetsfinancieringsbeweging en een zekere 'Van Tuyl'; in werkelijkheid wist Van Tonningen hier niets vanaf.
  • De filmrol van Gijs van Hall komt niet overeen met zijn historische rol. Waar hij in de film vaak Walraven wil weerhouden van verdere verzetsdaden, was de historische Gijs van Hall weliswaar voorzichtig, maar niet negatief tegenover verzetsdeelname. Bovendien was hij het die kwam met het plan om de promessen om te wisselen - niet Walraven, zoals het in de film wordt voorgesteld.
  • In de film worden gevangenen gefusilleerd met een concentratiekamppak aan. Echter werd deze kleding niet buiten concentratiekampen gebruikt[4]
  • In meerdere filmfragmenten wordt de rol van Joden verkeerd voorgesteld. Van Hall kwam niet in actie na de zelfmoord van een Joodse collega, maar na de Februaristaking van 1941. Ook is het onwaarschijnlijk dat Van Hall vanuit de trein een Jodentransport ziet passeren; dit werd door de Duitsers meestal nauwlettend buiten beeld gehouden.
  • Sommige scènes komen niet uit de geschiedenis van het Nationaal Steunfonds, maar gaan over de Stichting 1940-1945.

OntvangstBewerken

De eerste bioscoopavond dat de film draaide, kwamen er bijna achtduizend bezoekers.[5] Na tien dagen waren dat er meer dan 100.000, wat een reden was voor het verkrijgen van een Gouden Film-status.[6] Binnen vijf weken was de grens van 300.000 bezoekers gepasseerd.[1]

Vrij Nederland noemde Bankier van verzet vanwege de historische fouten een 'historische kermis van bedenkelijk allooi'.[3] Voor de Volkskrant was de historiciteit een minder groot probleem; de film werd getypeerd als 'spannend, versimpeld, maar prima vermaak'.[7]

Bankier van het Verzet is in 2018 bekroond met vijf Gouden Kalveren: beste film, publieksprijs, beste production design voor Harry Ammerlaan, beste vrouwelijke bijrol voor Fockeline Ouwerkerk en beste acteur Jacob Derwig.[8]