Hoofdmenu openen

Het Azartplein is een plein in Amsterdam-Oost.

Azartplein
Stenen deel van het Azartplein (juni 2018)
Stenen deel van het Azartplein (juni 2018)
Geografische informatie
Locatie       Amsterdam
Stadsdeel Amsterdam-Oost
Wijk Oostelijk Havengebied
Postcode 1019
Algemene informatie
Genoemd naar Schip Azart
Naam sinds 1994
Openbaar vervoer Tramlijn 7
Buslijn 48
Buslijn 65
Oostveer
SHB-gebouw, zijgevel (augustus 2019)
Woongebouw Wladiwostok (juni 2018)
Amphitrite (2013)
Beeld bij 1-47 (augustus 2019)

Geschiedenis en liggingBewerken

Het plein vormt al sinds 1930 het scharnierpunt tussen het Java-eiland en het KNSM-eiland aan het IJ, in het (voormalig) Oostelijk Havengebied. Vanuit het zuiden werden deze twee “eilanden” met het vaste land verbonden door de Verbindingsdam. Het scharnierpunt was voornamelijk in gebruik bij de goederentreinen die hier af en aan reden om de goederen aangevoerd door de scheepvaartmaatschappijen af te voeren.

Het plein kreeg echter pas bijna negentig jaar later haar naam. Het plein werd per raadsbesluit van de stadsdeelraad Zeeburg op 23 maart 1994 vernoemd naar het zogenaamde ship of fools Azart. Dit rondvarende toneelpodium lag regelmatig aan de kade aangemeerd. Het plein droeg eerst die naam nog een tijd officieus.

GebouwenBewerken

Het plein kent slechts vier even huisnummers (2, 10, 12, 16) en oneven huisnummers oplopend van 1 tot en met 199. De oorspronkelijke gebouwen rondom deze open ruimte hadden te maken met de scheepvaart, zoals administratiegebouwen en depots. Toen het Oostelijke Havengebied omgebouwd werd tot woongebied verdween een deel van die gebouwen en ook al die rails voor het goederenvervoer. Aan de westzijde van het plein bleef het SHB-gebouw behouden en kreeg het een nieuwe buur in Woongebouw Wladiwostok.

Azartplein 1-47Bewerken

Een van de gebouwen die is blijven staan gedurende de ombouw van havengebied naar woonwijk is het gebouw van met SHB op de voorgevel met een voormalig adres aan Javakade 21. Hier was het kantoor gevestigd van de Samenwerkende Haven Bedrijven SHB). Het is rond 1920 gebouwd in een ontwerp van de architecten J.W. Hanrath en D.F. Slothouwer in een gecombineerde stijl van een Goois landhuis en bouwwerken van Frank Lloyd Wright (horizontale gevelopbouw). De HAR (Haven Arbeids Reserve) en later SHB administreerde hier niet bij een maatschappij aangesloten havenarbeiders uit een arbeidspool. Uit die arbeidspool konen mensen ingeschakeld worden als er een piek was in het aanbod van scheepsgoederen die overgeladen moesten worden. Het aanbod werd steeds wisselender, waardoor wel aangesloten mensen ook wel in de pool werden geschoven; het leverde een scheve verhouding op tussen "vast" en "los" personeel. Het oorspronkelijke gebouw werd opgetrokken uit donker bak- en natuursteen, hetgeen het gebouw een streng uiterlijk gaf, was de mening. Binnen was het door een geplaatste koepel licht. Die koepel verdween tijdens de Tweede Wereldoorlog toen de bezetter hier luchtafweergeschut plaatste. Die verdween weer nadat de vrede was ondertekend, maar de koepel kwam niet terug. Wel kreeg het gebouw een extra verdieping, hetgeen nog terug te zien is in de tweekleuring van het baksteen. Het havenwerk liep hier terug vanwege terugloop in de scheepvaart en de verhuizing van de scheepvaartmaatschappijen naar het Westelijk Havengebied. Het gebouw kreeg te maken met achterstallig onderhoud en werd vanwege de leegstand gekraakt. Begin jaren tachtig werd het gebouw in gebruik genomen door een kunstenaarscollectief, het gebied rondom het plein kreeg meer van dat soort initiatieven. In januari/februari 1990 viel het dak van het gebouw ten prooi aan de stormen; het gebouw kwam in handen van de gemeente Amsterdam. Onder leiding van CASA Architecten met Koen Crabbendam werd het gebouw gerenoveerd en kwam volgens een aantal mensen de scheepvaart terug in het gebouw. De blauwgekleurde etage heeft in hun ogen de vorm van een scheepsbrug, waarbij de twee ronde raampjes eronder gezien worden als patrijspoorten. Bij de renovatie ging men uit van de vestiging van expositieruimten, maar er kwam een praktijkruimte en woningen.[1]

WladiwostokBewerken

Wladiwostok betreft een bouwblok in hoefijzervorm met 72 huurwoningen (flats en maisonnettes; bij leegstand werden ze ook wel te koop aangeboden) en 13 bedrijfsruimten. De naam Wladiwostok (Beheers het oosten) verwijst deels naar een van de initiatiefnemers Woningbouwvereniging Het Oosten/Stadgenoot dat samen met de toekomstige bewoners (woonvereniging Wladiwostok) het gebouw door architect Jo Crepain liet ontwerpen. Daarbij ontstonden vaak tegengestelde belangen tussen woningbouwvereniging en bewoners, terug te voeren op financiën. Het werd het hoogste en breedste gebouw van het vernieuwde Java-eiland. Het werd rond 1994 gebouwd.[2] De voorgevel buigt mee met de keerlus van de trams. In 1998 kreeg het de Pyramide Wonen-prijs. Rond 2014 werd het gehele dak afgedekt met zonnepanelen.

KunstBewerken

Al uit 1956 dateert de beeldengroep met fontein Amphitrite van Albert Termote, origineel geplaatst in wat later het Mien Ruysplantsoen zou gaat heten. Het begon vanaf plaatsing aan een omzwerving door de stad. Op 16 mei 2009 werd het gerestaureerd (her)onthuld aan oostzijde van het plein. Aan de voorzijde van het gebouw Azartplein 1-47 staat een cortenstalen sculptuur. Wanneer het beeld geplaatst is, is onbekend (het is te zien op een foto uit 1991), ook de kunstenaar is onbekend.[3]

Openbaar vervoerBewerken

Sinds 22 juli 2018 is het Azartplein het eindpunt van tramlijn 7. Van 2004 tot 2018 was dit het eindpunt van lijn 10. Ook bussen van het Amsterdamse vervoerbedrijf GVB stoppen op het plein. Sinds 15 maart 2014 vaart vanaf het plein het Oostveer naar de Zamenhofstraat aan de noordzijde van het IJ.

Pleinen in Amsterdam
Centrum:Alexanderplein · Amstelveld · Appeltjesmarkt · Barentszplein · Beursplein · Bianca Castafioreplein · Dam · Frederiksplein · Haarlemmerplein · Hekelveld · Ir. Jakoba Mulderplein · Johnny Jordaanplein · Jonas Daniël Meijerplein · Kadijksplein · Kattenburgerplein · Kleine-Gartmanplantsoen · Koningsplein · Leidseplein · Mariniersplein · Markenplein · Marnixplein · Max Euweplein · Mr. Visserplein · Muntplein · Nieuwezijds Kolk · Nieuwmarkt · Noordermarkt · A.S. Onderwijzerhof · Oudekerksplein · Professor Tulpplein · Raamplein · Rembrandtplein · Spui · Stationsplein · Stromarkt · Thorbeckeplein · Walenpleintje · Waterlooplein · Weesperplein · Westermarkt · Weteringcircuit · Wilhelmina Blombergplein
Westpoort:Carrascoplein · Orlyplein
West:Balboaplein · Bellamyplein · Bos en Lommerplein · Reinier Claeszenplein · Frederik Hendrikplantsoen · Hugo de Grootplein · Kwakersplein · Van Limburg Stirumplein · Mercatorplein · Molenwerf · Nassauplein · Paramariboplein · Piri Reisplein · Solebayplein · Suikerplein · Surinameplein · Zaandammerplein
Nieuw-West:Abraham Staalmanplein · August Allebéplein · Belgiëplein · Confuciusplein · Cornelis Lelyplein · De Grote Geusplein · Delflandplein · Dijkgraafplein · Ecuplein · Koningin Wilhelminaplein · Lambertus Zijlplein · Osdorpplein · Plein '40-'45 · Sierplein
Zuid:Aalsmeerplein · Ferdinand Bolplein · Concertgebouwplein · Europaplein · Gelderlandplein · Gerard Douplein · Gustav Mahlerplein · Marie Heinekenplein · Hoofddorpplein · Henrick de Keijserplein · Legmeerplein · Jacob Marisplein · Merwedeplein · Minervaplein · Museumplein · Muzenplein · Olympiaplein · Roelof Hartplein · Willem Sandbergplein · Scheldeplein · Stadionplein · Cornelis Troostplein · Valeriusplein · Victorieplein · Zuidplein
Oost:Ambonplein · Amstelplein . Azartplein · Beukenplein · Steve Bikoplein · Boniplein · Eikenplein · 's-Gravesandeplein · Christiaan Huygensplein · Prins Bernhardplein · Iepenplein · Imogirituin · Javaplein · Julianaplein · Krugerplein · Levantplein · Mariotteplein · Obiplein · Oosterspoorplein · Oranje-Vrijstaatplein · Piraeusplein · Rhijnspoorplein · Voltaplein
Noord:Banneplein · Buikslotermeerplein · Kraaienplein · Lidoplein · Meeuwenplein · Mosplein · Noordplein · Olof Palmeplein · Overhoeksplein · Purmerplein · Waterlandplein · Zonneplein
Zuidoost:Bijlmerplein · Humberto Delgadoplein · Martin Ennalsplein · Holendrechtplein · Anton de Komplein · Krimpertplein · Reeuwijkplein · Remmerdenplein · Renooiplein · Veenendaalplein · Vreelandplein