Hoofdmenu openen

Associatie van hondsroos en jeneverbes

De associatie van hondsroos en jeneverbes (Roso-Juniperetum) is een associatie uit de klasse van de doornstruwelen (Rhamno-Prunetea), een plantengemeenschap die voorkomt op voormalige en extensief begraasde, zanderige en voedselarme graslanden, en die gedomineerd wordt door jeneverbesstruiken.

Associatie van hondsroos en jeneverbes
Associatie van hondsroos en jeneverbes
Associatie van hondsroos en jeneverbes
Syntaxonomische indeling
Klasse:Rhamno-Prunetea (Klasse van de doornstruwelen)
Orde:Prunetalia spinosae
Verbond:Carpino-Prunion (Verbond van sleedoorn en meidoorn)
Associatie
Roso-Juniperetum
Tx., 1974

Deze associatie is zeer zeldzaam in Nederland en komt niet voor in Vlaanderen.

Inhoud

Naamgeving, etymologie en coderingBewerken

  • Nederlands: Jeneverbesstruweel
  • Duits: Hundsrosen-Wacholder-Gebüsch
  • Engels: Juniper heath
  • Syntaxoncode (Nederland): 37Ab02

De naam Roso-Juniperetum is afgeleid van de wetenschappelijke naam van de dominante soorten van de associatie, de hondsroos (Rosa canina) en de jeneverbes (Juniperus communis).

KenmerkenBewerken

EcologieBewerken

De associatie van hondsroos en jeneverbes komt voor op voedselarme, basenrijke, neutrale tot matig zure, droge tot vochtige zandbodem. Ze wordt vooral aangetroffen langs kleine riviertjes op de overgang van stroomruggen naar hoger gelegen, droge zandgronden, op voormalige of extensief begraasde, voedselarme weidegronden.

StructuurBewerken

De associatie van hondsroos en jeneverbes vormt een zeer grillig, open, twee tot zes meter hoog struweel gedomineerd door jeneverbesstruiken, afgewisseld met andere doornige struiken. Het struweel vormt een mozaïek van hoge en lage bosjes, doorkruist door veepaadjes. Een echte, gestructureerde boomlaag is meestal afwezig.

De kruidlaag is meestal soortenrijk en goed ontwikkeld, net als de moslaag.

SoortensamenstellingBewerken

 
Hondsroos
 
Gewone vlier
 
Eenstijlige meidoorn
 
Sleedoorn
 
Jeneverbes
 
Zandzegge
 
Heggenduizendknoop
 
Gestreepte witbol
 
Schapenzuring
 
Gewoon haakmos

De associatie van hondsroos en jeneverbes is zeer soortenrijk, doch heeft geen specifieke kensoorten. Ze wordt in de regel gedomineerd door de jeneverbes, samen met andere struiken en kensoorten van de klasse als hondsroos, gewone vlier, eenstijlige meidoorn en sleedoorn.

In de kruidlaag is de liaan heggenduizendknoop dominant. Verder vinden we een combinatie van planten van voedselarme graslanden en droge heiden, zoals zandzegge, schapenzuring en bochtige smele, en stikstofminnende planten als grote brandnetel, gestreepte witbol en drienerfmuur.

De moslaag is in deze vegetatie goed vertegenwoordigd, met als meest algemene soorten gewoon haakmos, groot laddermos, gewoon dikkopmos en boogsterrenmos, doch bevat niet de rijkdom aan levermossen en korstmossen die kenmerkend zijn voor het drogere gaffeltandmos-jeneverbesstruweel.

De associatie omvat een hele reeks differentiërende soorten ten opzichte van de andere associaties van deze klasse, zoals veldzuring, duizendblad, veldbeemdgras, wilgenroosje, gewoon haakmos en boogsterrenmos.

De voor Nederland belangrijkste soorten zijn:

Kensoort Diff.soort Presentie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
Boomlaag
>50% Zomereik Quercus robur
Struiklaag
kK 100% Hondsroos Rosa canina
kK >70% Gewone vlier Sambucus nigra
kK >70% Eenstijlige meidoorn Crataegus monogyna
kK >70% Sleedoorn Prunus spinosa
100% Jeneverbes Juniperus communis
>60% Wilde lijsterbes Sorbus aucuparia
>50% Egelantier Rosa rubiginosa
>40% Amerikaanse vogelkers Prunus serotina
Kruidlaag
100% Zandzegge Carex arenaria
>90% Heggenduizendknoop Fallopia dumetorum
>90% Gestreepte witbol Holcus lanatus
>90% Schapenzuring Rumex acetosella
dA >80% Veldzuring Rumex acetosa
>70% Bochtige smele Deschampsia flexuosa
Grote brandnetel Urtica dioica
Drienerfmuur Moehringia trinervia
Gewoon struisgras Agrostis cappilaris
Grasklokje Campanula rotundifolia
Zandstruisgras Agrostis vinealis
Muizenoor Hieracium pilosella
dA Duizendblad Achillea millefolium
dA Veldbeemdgras Poa pratensis
dA Gewone hoornbloem Cerastium fontanum subsp. vulgare
dA Wilgenroosje Chamerion angustifolium
dA Smalle stekelvaren Dryopteris carthusiana
dA Gewone eikvaren Polypodium vulgare
dA Grasmuur Stellaria graminea
dA Waterpeper Persicaria hydropiper
dA Rankende helmbloem Ceratocapnos claviculata
Moslaag
dA >90% Gewoon haakmos Rhytidiadelphus squarrosus
>80% Groot laddermos Pseudoscleropodium purum
>80% Gewoon dikkopmos Brachythecium rutabulum
dA >80% Rond boogsterrenmos Plagiomnium affine
Gesnaveld klauwtjesmos Hypnum cupressiforme
Bronsmos Pleurozium schreberi
Gewoon gaffeltandmos Dicranum scoparium
dA Gewoon peermos Pohlia nutans
dA Gewoon pluisjesmos Dicranella heteromalla
dA Gewoon kantmos Lophocolea bidentata
dA Heidefranjemos Ptilidium ciliare
dA Gewoon knopjesmos Aulacomnium androgynum

Verspreiding en voorkomenBewerken

De associatie van hondsroos en jeneverbes heeft een verspreidingsgebied beperkt tot atlantisch en subatlantisch Europa, van Zuid-Zweden over Denemarken tot in Midden-Duitsland.

In Nederland zijn nog fragmenten van deze associatie te vinden langs de Overijsselse Vecht.

In Vlaanderen komt deze associatie niet voor.