Assendelft

voormalige gemeente en plaats in Zaanstad, Nederland

Assendelft is een lintdorp in de provincie Noord-Holland. Het dorp is van oorsprong opgedeeld in verschillende buurtschappen, het Noordeinde, de Kerkbuurt en het Zuideinde. Later zijn daar Langeheit en wat overgebleven was van de plaats Buitenhuizen bij gekomen. Aan de westkant kent Assendelft een groot poldergebied, met onder meer een deel van de buurtschap Busch en Dam. Aan de oostkant van Assendelft zijn de buurtschappen Vrouwenverdriet en Nauerna gelegen.

Assendelft
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Assendelft (Noord-Holland)
Assendelft
Situering
Provincie Vlag Noord-Holland Noord-Holland
Gemeente Vlag Zaanstad Zaanstad
Coördinaten 52° 28′ NB, 4° 45′ OL
Algemeen
Oppervlakte 31,89[1] km²
- land 30,12[1] km²
- water 1,77[1] km²
Inwoners
(2023-01-01)
24.510[1]
(769 inw./km²)
Inwonersnaam Assendelvers
- Bijnaam Gortzakken, Spanjolen
Woningvoorraad 9.179 woningen[1]
Overig
Postcode 1566, 1567
Netnummer 075
Woonplaatscode 1878
Belangrijke verkeersaders A8 A9 N203 N246 S154 Spoorlijn Den Helder - Amsterdam
Detailkaart
Kaart van Assendelft
Locatie in de gemeente Zaanstad (sterk verouderde tekening)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
De watertoren
Sint-Odulphuskerk
Kaart van Assendelft uit 1866

Assendelft had in 2023 24.510 inwoners,[1] waarvan 15.346 woonachtig in de vinexwijk Saendelft.[2] Assendelft was tot 1974 een zelfstandige gemeente en was qua oppervlakte de grootste gemeente in de Zaanstreek (daarna Zaandam). In 1974 is Assendelft opgegaan in de gemeente Zaanstad.

Assendelft heeft de langste dorpsstraat met de naam Dorpsstraat van heel Nederland. Deze loopt van het Noordzeekanaal tot aan Krommenie, een lengte van 7,2 kilometer.[3]

Geschiedenis bewerken

Assendelft, Oostzaan en Westzaan hebben de oudste geschiedenis van de Zaanstreek. De eerste bewoning rond Assendelft ontstond ongeveer 500 v.Chr. Recente opgravingen hebben woonplaatsen van de eerste Assendelvers aan het licht gebracht. Het tegenwoordige Assendelft ligt enkele honderden meters naar het oosten.

Het oudst bekende voorkomen van de naam Assendelft, geschreven als Ascmannedilf, is van 1063. Het Germaanse "Askimanna dilbja" betekent: gegraven/gedolven door de zeerovers (askimanna).[bron?]

De bijnaam van de Assendelvers is Spanjolen. Deze bijnaam kregen ze vanwege hun pro-Spaanse houding tijdens de Tachtigjarige Oorlog. De overige Zaanse plaatsen, zoals Oostzaan en Westzaan, alsmede Oostzaandam en Westzaandam waren Oranjegezind en dus voor de Geuzen.

Watertoren bewerken

  Zie Watertoren (Assendelft) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De watertoren van Assendelft dateert uit 1885. Dit is de oudste nog bestaande watertoren in Noord-Holland, al wordt hij niet meer als watertoren gebruikt. Een van de kenmerken van dit type watertoren is het rechte kokervormige lichaam met in de bovenkant een gietijzeren reservoir. In 1922 is op de toenmalige watertoren een waterreservoir geplaatst van beton, met aan de buitenzijde een aangepast uiterlijk. De watertoren is particulier bezit en wordt volledig gerestaureerd en verbouwd tot kantoorruimte.

Station bewerken

  Zie Station Krommenie-Assendelft voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het station van Assendelft heet Station Krommenie-Assendelft en is gelegen aan de spoorlijn van Amsterdam en Zaandam naar Uitgeest, Alkmaar en Den Helder; en heeft enkele busverbindingen met omliggende plaatsen.

Openbaar vervoer per bus bewerken

  Zie Concessie Zaanstreek voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Een buurtbus verbindt het station met het hele dorplint, Buitenhuizen en verder. Ook zijn er nog enkele andere busverbindingen van en naar het dorp.

Kerkgebouwen bewerken

In Assendelft staan twee kerkgebouwen: de Rooms-Katholieke Sint-Odulphuskerk op Dorpsstraat 572 en de Hervormde Kerk Assendelft van de protestantse gemeente op Dorpsstraat 364.

Wijken, buurten en buurtschappen in Assendelft bewerken

Wijken en buurten bewerken

Buurtschappen bewerken

Woonplannen bewerken

Sport bewerken

Assendelft kent veel sportverenigingen waaronder twee voetbalclubs genaamd SVA Assendelft en VV Assendelft, twee tennisverenigingen genaamd TVA en TC Overdan en een schaatsvereniging genaamd IJsvereniging Assendelft waar tevens in 2012 ook het NK kortebaan voor heren werd gereden. Waar nu TVA zich bevindt, was vroeger het zwembad "De Dolfijn".

Evenementen bewerken

  • Rond eind april/begin mei wordt in Assendelft een kortebaandraverij verreden. Assendelft vormt traditioneel het decor voor de opening van het kortebaanseizoen.
  • In Assendelft vindt ook Haltpop plaats.
  • In de eerste week van oktober vindt traditioneel de 'kermis van Assendelft' plaats.
  • Elk jaar wordt er in november het evenement 'Immer Gerade Aus' georganiseerd. Dit is een kroegentocht waarbij deelnemers verkleed zijn of een kostuum dragen. De tocht loopt van Assendelft-Zuid naar Krommenie en vice versa.

Militaire geschiedenis bewerken

In het buitengebied van Assendelft is een deel van de Stelling van Amsterdam gerealiseerd.

  • Aan de Noorder IJ- en Zeedijk zijn het Fort Zuidwijkermeer en drie kruithuizen gebouwd. Een van de kruithuizen is afgebroken maar twee staan er nog.
  • De liniedijk met daarin een aantal "bomvrije" damsluizen ten behoeve van de onderwaterzetting van de stelling loopt van het Noordzeekanaal naar Fort bij Veldhuis.
  • Ook de namen van twee wegen in Assendelft hebben een militaire relatie, Genieweg en Communicatieweg.

Trivia bewerken

Assendelvers bewerken

Geboren in Assendelft bewerken

Overleden in Assendelft bewerken

Aanliggende kernen bewerken

Zie ook bewerken

Zie de categorie Assendelft van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.