Arriva FLIRT

elektrisch treinstel van Arriva
Zie het artikel Stadler FLIRT voor algemene informatie over het treintype FLIRT

De Arriva FLIRT is een elektrisch aangedreven type treinstel van Arriva. De treinstellen worden gebouwd door de Zwitserse treinbouwer Stadler Rail en zijn gebaseerd op het FLIRT 3-platform van dit bedrijf. De treinen zijn besteld voor het regionale treinvervoer in Limburg. Deze concessie loopt van 2016 tot 2031[8].

Arriva FLIRT
Arriva FLIRT 457 te station Maastricht (spoor 12).
Product Elektrisch treinstel
Type FLIRT 3
Aantal 2-delig: 15 (II)
3-delig: 13 (III)
multicourant 3-delig: 8 (IIImc)
Aantal delen II: 2
III/IIImc: 3
Aanschafkosten Totaal: c.a. €200 miljoen[1]
Nummering II: 450-464
IIImc: 550-557
III: 560-572
Fabrikant Stadler Rail
Ontwerper Stadler Rail, Innova Design Team[2]
Exploitant Arriva
Huisstijl Arriva Limburg (Bex*communicatie)
Inzetgebied Limburg
Spoorwegnet Nederland
Lijn(en) RS12: Maastricht Randwyck – Roermond
RS15: Sittard – Heerlen
RE18: Maastricht Randwyck – Aachen Hbf
Nachttrein: Maastricht – Schiphol Airport
Bouwjaar 2016 (II)
2017-2018 (IIImc)
2023 (III)
Indienststelling 11 december 2016 (II)
9 december 2018 (IIImc)
vooralsnog 2024 (III)
Samenstelling van de bakken:

II: Bk+mABFk
III: mBk+BF+mABk
IIImc: mBk+B+mABk

Aantal delen II: 2
III / IIImc: 3
Asindeling II: Bo'2'2
III / IIImc: Bo'2'2'Bo'
Assen II: 6
III / IIImc: 8
Spoorwijdte 1435 mm[3]
Massa II, leeg: 81 ton
II, dienst: 94 ton
IIImc, leeg: 121 ton
IIImc, dienst: 145 ton
Aslast II: 18 ton[4]
IIImc: 20 ton[5]
Lengte over buffers II: 45,70 m
III / IIImc: 63,200 m[3]
Breedte 2.820 mm[3]
Hoogte 4.120 mm[3]
Omgrenzingsprofiel EN 15273 G2
Maximumsnelheid 160 km/h[3]
Dienstsnelheid NL/B: 140 km/h
D (IIImc): 160 km/h[5]
Versnelling Tot 54 km/h: 0,95 m/s2 (II/IIImc)
Vertraging 1,08 m/s2 (II)[4]
1,15 m/s2 (IIImc)[5]
Wieldoorsnee Nieuw:
920 mm (einddraaistel)[3]
760 mm (jacobsdraaistel)[3]
Minimaal:
730 mm (II)[4]
690 mm (IIImc)[5]
Minimale boogstraal II: 100 m[4]
IIImc (dienst): 150 m[5]
IIImc (onderhoud): 100 m
Vloerhoogte 780 mm (laag)[3]
1180 mm (hoog)[3]
Deuren Elektrische zwenk-schuifdeuren

II: 4 per zijde
III: 3 per zijde
IIImc: 3 per zijde[3]

Deurbreedte 1300 mm[3]
Aantal zitplaatsen Totaal:

II: 111
III: 170
IIImc: 172

Zitplaatsen 1e klas II: 12
III: 12
IIImc: 12
Zitplaatsen 2e klas II: 73
III: 139
IIImc: 147
Aantal klapzittingen II: 26
III: 19
IIImc: 13
Aantal staanplaatsen 161 (IIImc, 4 personen/m2)
Fietsplaatsen 2
Techniek
Stroomsysteem = 1.500 V (II, III & IIImc)
= 3.000 V (IIImc)[3]
~ 15 kV 16,7 Hz (IIImc)[3]
Voedingsspanning = 1,5 kV (II)
Aandrijving elektrisch
Vermogen II: 1.500 kW
III / IIImc: 3.000 kW[3]
Trekkracht Bij aanzetten:

100 kN (II)
200 kN (IIImc)[3]

Treinbeïnvloeding II/III: ATB-EG[4][5], ATB-NG, ETCS (vanaf 2022-2024)[6]
IIImc: ATB-EG[4][5], ATB-NG, ETCS (vanaf 2022-2024)[6], PZB 90[5], TBL 1+, Memor
Treinradio GSM-R
Remsysteem Dako
Remopschriften DK-R-A-E-Mg
Koppeling Scharfenbergkoppeling
Crashnorm EN 15227[3]
Tractiemotoren TSA TMF 59-33-4[7] (IIImc)
Overbrengingsverhouding 1 : 5,347 (IIImc)
Stroomomvormer II: 1x ABB BORDLINE CC1500 DC (IGBT)

IIImc: 2x ABB BORDLINE CC1500 MS (3-level IGBT)

Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer
Verkeer & Vervoer

De FLIRT (acroniem voor Flinker Leichter Innovativer Regionaltriebzug) is afgeleid van de Stadler GTW, met als belangrijkste verschil dat de aandrijfeenheden zich bij de FLIRT achter de cabines bevinden (i.p.v. in een aparte motorwagen). Dit treintype wordt gekenmerkt door licht en ruimte in het interieur door het gebruik van jacobsdraaistellen gecombineerd met brede open bakovergangen en een lage vloer. De lage vloer in combinatie met een uitschuifbare treeplank maakt het treinstel gemakkelijker toegankelijk voor personen met een fysieke beperking. Door het lage gewicht van het treinstel in combinatie met een hoog aanzetkoppel is het uitermate geschikt voor treindiensten met veel stops en korte haltetijden.

Aanbesteding

bewerken
  • Op 3 november 2014 werd bekendgemaakt dat drie vervoerders zich hadden ingeschreven voor de Limburgse concessie: Abellio, Arriva en Veolia.
  • Op 10 februari 2015 werd bekend dat Abellio het vervoer mag exploiteren in de Concessie Limburg.
  • Op 28 april 2015 werd bekend dat Abellio fouten had gemaakt in de aanbestedingsprocedure door onrechtmatig informatie van een oud-medewerker van Veolia te gebruiken. De provincie Limburg besloot hierop de gunning van de concessie aan Abellio op te schorten en de toekomstopties te onderzoeken.
  • Op 2 juni 2015 werd bekend dat de provincie Limburg nu overgaat tot het gunnen van de concessie aan Arriva.

Ontwerp en bouw

bewerken

De FLIRT-treinstellen bestaan uit twee of drie rijtuigen die bij de bakovergangen opgelegd zijn op jacobsdraaistellen. Door het gebruik van een jacobsdraaistel is de bakovergang kort en breed, wat zorgt voor een grote mate van transparantie. Hierdoor hebben deze treinstellen brede bakovergangen en een lage vloer, zoals ook gebruikelijk is bij metro's en trams. Het ruime zicht door het gehele treinstel in combinatie met de aanwezige camera's heeft de bedoeling een gevoel van veiligheid op te leveren. De vloerhoogte is met 780 mm precies gelijk aan de hoogte van de meeste perrons. Er kan met maximaal 3 stellen in treinschakeling worden gereden.

Van binnen ontbreken dwars-/kopwanden en tussendeuren, alleen de eerste en tweede klas worden door glazen deuren en tussenwanden van elkaar gescheiden. De treinstellen zijn onder andere voorzien van airconditioning, een reizigersinformatiesysteem met TFT-displays en automatische omroep, (beveiligings)camera's en een noodoproepsysteem waarmee na bediening van de reizigersnoodrem akoestisch contact met de machinist mogelijk is.

De treinstellen zijn voorzien van ATB-NG. Dit beveiligingssysteem kan ook overweg met ATB-EG.

Interieur

bewerken
 
230 volt Contactdoos en USB-oplaadpunt voor het opladen van mobiele apparaten

Reizigers hebben onder meer toegang tot usb-oplaadpunten voor het opladen van mobiele apparaten, stopcontacten, en een gratis toegankelijk wifi-netwerk. Verder zijn de treinstellen voorzien van een lage vloer, uitschuiftreden en een rolstoeltoegankelijk toilet om het reizen voor mensen met een fysieke beperking makkelijker te maken. Dit toilet is voorzien van een opklapbare plank om luiers te verschonen. In de treinstellen bevinden zich eerste en tweede klas afdelingen, een lounge en een ruimte voor het opstellen van fietsen. De bekleding van het meubilair is uitgevoerd in grijs met oranje hoofdsteunen in de 1e klas en verschillende tinten blauw (in blokjespatroon) met donkerblauwe hoofdsteunen in de 2e klas.

Deeltypes en onderscheid

bewerken

De FLIRT van Arriva kent drie verschillende deeltypes die zowel in uiterlijk als techniek van elkaar verschillen.

Het belangrijkste kenmerk van de II-treinstellen is dat deze uit twee delen bestaan. Verder zijn deze treinstellen te herkennen aan het feit dat ze voorzien zijn van het oude Arriva-logo. De II's en IIImc's zijn voorzien van inklapbare buitenspiegels, net als de NS R-net FLIRT.

Deze stellen zijn vernoemd naar een bijzondere bestemming; zie Namen. De II's zijn slechts aangedreven aan één kant (de mABFk) en vooral ingericht op een stoptreindienst; de II's hebben 4 deuren per zijde en een multifunctionele ruimte voor fietsen, rolstoelen en kinderwagens. De reisinformatie wordt meestal in het Nederlands omgeroepen, maar tijdens nachttreinritten wordt deze ook in het Engels omgeroepen.

De eerste II (de 450) werd afgeleverd op 2 juli 2016.[9] De roll-out vond plaats in Blerick op 15 juli 2016.[10] In 2023 werden de eerste II's (de 455 en 456) voorzien van ETCS.

De IIImc-treinstellen zijn driedelige, multicourante treinstellen bestemd voor de Drielandentrein. Ze zijn geschikt voor Nederland, Duitsland en (vanaf 2024) voor België. Vanwege de drie stroomsystemen waarmee deze stellen zijn uitgerust, worden deze ook wel als tricourant of 3C aangeduid.

Ze zijn te herkennen aan het nieuwe Arriva-logo en het ontbreken van de Limburgse leeuw op de zijkanten van de cabines (dit laatste op aandringen van België). De IIImc's zijn hoofdzakelijk ingericht op een sneltreindienst; 3 deuren per zijde, veel zitplaatsen, weinig klapstoelen en weinig fiets- of rolstoelplaatsen. Bij internationale treindiensten wordt de reisinformatie in zowel het Nederlands, Duits als Frans omgeroepen, bij binnenlandse diensten alleen in het Nederlands. In de middenbak (B) van de IIImc bevinden zich twee loungebanken.

De IIImc's brengen een ander geluid voort dan de monocourante treinstellen (II, III); dit is een gevolg van de afwijkende elektrische installatie, die ervoor zorgt dat het treinstel meerdere spanningen aankan. Onder een bovenleidingsspanning van 1,5 kV= klinkt dit geluid weer anders dan onder 3 kV= en 15 kV~.

De eerste IIImc (550) werd via Venlo afgeleverd op 19 september 2017.[11] Aangezien een Belgische wet (uit 2014) dit verplicht voor nieuwe toelatingen op het spoornet, moesten de IIImc's voorzien worden van ETCS.[12] Dit gebeurde in de periode 2021-2023 bij Stadler Refit in Blerick. De eerste testritten in België vonden plaats op 1 juni 2022;[13] de 550 en 555 waren hierbij al voorzien van ETCS, de 554 nog niet.[14] Na inbouw van ETCS werden de 552, 553 en 554 voorzien van stickers onder de cabineruiten met de tekst Co-funded by the European Union. De uiteindelijke aanpassingen naar ETCS gebeurden in 2023, waarna begin 2024 testritten en de goedkeuring voor België volgden. Arriva kondigde meteen aan dat haar treinen in Noord-Nederland dezelfde ETCS-inbouw zouden krijgen. In mei 2024 zijn enkele IIImc-treinstellen voorzien van 'Drielandentrein'-bestickering.

De III-treinstellen zijn driedelige treinstellen geschikt voor Nederland en zijn technisch gelijk aan de driedelige FLIRTs van Keolis Nederland.

In tegenstelling tot de IIImc zijn deze treinstellen wél voorzien van de Limburgse leeuw op de zijkanten van de cabines. In tegenstelling tot de II en IIImc zijn de III's voorzien van een cabinedeur aan de rechterkant van elke cabine.[15] Het toilet en het gedeelte voor fietsen, kinderwagens en rolstoelen bevindt zich in de middelste bak.

De eerste exemplaren (560 t/m 562) zijn in 2023 gebouwd en getest in het testcentrum Wegberg-Wildenrath. Op 5 januari 2024 werden de 560 en 561 via Venlo overgebracht naar Nederland.[16]

Onderhoud

bewerken

De treinstellen worden onderhouden in de werkplaats van Stadler Rail te Blerick.

Drielandentrein

bewerken
  Zie Drielandentrein voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De IIImc-treinstellen zijn technisch voorzien om te rijden tussen Luik (Liège) en Aken (Aachen) via Maastricht en Heerlen.[17]

Het was de bedoeling dat de trein naar Aken zou gaan rijden zodra de dienstregeling 2019 van vervoerder Arriva ingaat. Maar de officiële goedkeuring van Duitse kant liet langer op zich wachten dan gedacht. Op maandag 3 december 2018 is duidelijk geworden dat het doorlopen van de hele toelatingsprocedure voor Duitsland niet voor 9 december 2018 is afgerond. Daarom mocht de trein niet op Duits spoor tot Aken rijden.[18] Uiteindelijk ging de drielandentrein vanaf 27 januari 2019 alsnog van/naar Duitsland rijden.

De treinstellen reden vanaf 19 juni 2024 occasioneel in reizigersdienst op de S43 Luik-Maastricht, vanaf 30 juni 2024 als Drielandentrein. In 2018 werd de toelating in België nog geweigerd. Reden hiervoor was het hoogteverschil op enkele perrons in België en het ontbreken van het beveiligingssysteem ETCS,[19] verplicht voor alle nieuwe treinen in België.

Maaslijn

bewerken

De III-treinstellen zijn bestemd voor de Maaslijn tussen Nijmegen en Venlo en de spoorlijn Venlo - Roermond (zuidelijke Maaslijn) nadat deze geëlektrificeerd zijn. Dit is vooralsnog in 2027 gepland.

Treinseries

bewerken

De lijnen waar de II- en IIImc-treinstellen tijdens dienstregeling 2024 rijden, zijn:

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
18900 RE 18 Sneltrein / Regional-Express (Arriva) (Maastricht Randwyck) MaastrichtHeerlenLandgraafHerzogenrathAachen Hbf Drielandentrein (LIMAX). Rijdt op werkdagen tot 19:00 uur naar Maastricht Randwyck. Rijdt in de avonduren en in het weekend tot Maastricht. Rijdt op werkdagen tussen 07:00 en 20:00 uur, op zaterdag tussen 09:00 en 20:00 uur en op zondag tussen 13:00 en 20:00 uur ook 1×/uur naar Herzogenrath, zodat een halfuursdienst ontstaat. Deze ritten stoppen wegens de korte keertijd niet in Landgraaf en Eygelshoven Markt.
32400 RS 12 Stoptrein (Arriva) Maastricht RandwyckMaastrichtSittardRoermond
32500 RS 15 Stoptrein (Arriva) SittardHeerlen
Nachttrein 32700 Nachttrein (Arriva) MaastrichtSittardRoermondWeertEindhoven Centraal's-HertogenboschUtrecht CentraalAmsterdam Bijlmer ArenAAmsterdam ZuidSchiphol Airport Rijdt alleen in de nacht van vrijdag op zaterdag.

Na 2027, als de Maaslijn en spoorlijn Roermond - Venlo geëlektrificeerd zijn, gaan de III-treinstellen ook tussen Roermond, Venlo en Nijmegen rijden.

De tweedelige FLIRTs van Arriva in de concessie Limburg hebben de namen gekregen van bekende toeristische trekpleisters. Deze namen staan aan de buitenkant van de treinstellen bovenaan de kopbakken vermeld. Binnen in het treinstel is de cabine van het toilet van de buitenkant voorzien van nadere informatie over de naam van het betreffende treinstel.

Stelnummer Naam Officiële onthulling Opmerking
450 Kasteel Hoensbroek 5 oktober 2017
451 De Groote Peel 2 oktober 2017
452 De Cauberg 12 april 2018
453 Abdij Rolduc 1 februari 2018
454 Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij 2 december 2017 De naam staat slechts aan één zijde (de L-zijde) van het treinstel.
455 Het Geuldal 16 januari 2018
456 Amerikaanse Begraafplaats Margraten 6 april 2018
457 Het Witte Stadje 16 januari 2018
458 't Jaomerdal 23 maart 2018
459 Kasteeltuinen Arcen 23 maart 2018 Droeg tot medio 2018 de naam Kasteel Arcen. Raakte op 23 december 2016 in botsing met een NS FLIRT.[20]
460 Pinkpop 13 december 2017
461 Mestreech 28 maart 2018
462 Beleef Kerkrade 27 november 2019 Gesponsorde naam voor de periode van een jaar.[21] De bestickering aan de binnenkant van het treinstel is in 2022 verwijderd, een jaar later verdween ook de naam aan de buitenkant van het treinstel.
463 Bonnefantenmuseum 28 maart 2018
464 Mookerheide 16 januari 2018
Zie de categorie Stadler FLIRT van Arriva Personenvervoer Nederland van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.