Hoofdmenu openen

Wikipedia β

Anna’s Hoeve is een park en natuurgebied in de gemeenten Hilversum en Laren. Het is ontstaan als werkverschaffingsproject waarbij siervijvers werden aangelegd.

Anna's Hoeve
Beschermd natuurgebied
Anna's Hoeve
Anna's Hoeve
Situering
Land Nederland
Locatie Noord-Holland
Coördinaten 52° 13′ NB, 5° 13′ OL
Dichtstbijzijnde plaats Hilversum / Laren
Informatie
Oppervlakte 0,46 km²
Beheer Goois Natuurreservaat
Foto's
plattegrond na de aanleg van de vijvers en de panoramaheuvel
plattegrond na de aanleg van de vijvers en de panoramaheuvel

GeschiedenisBewerken

De naam Anna's Hoeve is ontleend aan een boerderij die daar gestaan heeft en eigendom was van Gerardus Vrolik. Deze kocht in 1823 het landhuis Drakenburg. Later koopt hij het heidegebied Liebergen ten westen ervan, bij het Laarder Wasmeer. Hij vernoemde de boerderij naar de voornaam van zijn vrouw, Anna Vrolik-van Swinden. In 1848 werd de eigenaar van Heidestein, Herman Adriaan Bake, eigenaar van Hoeve ter Heide en veel omringende grond, waaronder Monnikenberg. Door de aanleg van de Oosterspoorweg in 1873/1874 kwam het gebied van Anna's Hoeve wat meer geïsoleerd te liggen. Bovendien werd de lanenstructuur naar Heidepark doorsneden. Bij de tegenwoordige onbewaakte spoorwegovergang werd zelfs een speciale treinhalte aangelegd: Halte Zwarte Weg. Dit gebeurde ten behoeve van de kinderen van Van den Wall Bake. In 1910 wordt Anna's Hoeve gekocht door jonkheer Van Kretschmar van Veen. Deze verkoopt het gebied dat dan inmiddels Anna's Hoeve is gaan heten in 1931 aan de gemeente Hilversum.[1] Al in 1886 was in Hilversum de ‘Vereniging van Werkverschaffing’ opgericht. In het kader van de werkverschaffing werden verschillende projecten uitgevoerd, zoals grondwerk bij de Crailose Brug (1909), het teren van wegen (1921) en grondwerk op het landgoed Zonnestraal (1921). Door de economische crisis die veroorzaakt werd door de beurskrach van 1929 nam het aantal werklozen in Nederland sterk toe: van 136.000 in 1932 tot 351.000 in 1933. De staat trachtte hen aan het werk te houden door projecten in de werkverruiming of werkverschaffing.

De directeur Publieke Werken, ir. J.F. Groote, stelde voor om in het verkregen terrein van Anna’s Hoeve siervijvers aan te leggen. De gemeentearchitect W.M. Dudok tekende als warm voorstander van uitvoering onmiddellijk een plan. De geraamde kosten van het project bedroegen fl. 213.000, waarvan slechts fl. 84.750 ten laste van de gemeente zou komen. Het overige deel zou door de staat worden betaald. Er werden aanvankelijk 28 werklozen ingezet. Daarnaast werden er vijf timmerlieden en een uitvoerder bij het project aangesteld. Het college van burgemeester en wethouders had voor de werklozen een uurloon van fl. 0,45 voorgesteld. De minister ging daar niet mee akkoord. Hij bepaalde het uurloon op fl. 0,43.

De werklozen gingen in maart 1933 aan de slag. Op de plek waar 'de berg' zou komen werd 10.000 m² begroeiing weggehaald en bij de voorste strook van 10 meter werden tevens de wortelstronken uitgegraven. Vanaf de vloeivelden werd een smalspoor van 1100 meter aangelegd naar de voet van de berg. Daarop reden drie, later vier, motortrekwagens (locomotieven) met dertig kipkarren die het zand en afgegraven materiaal vervoerden. Regelmatig liepen de locomotieven of karren uit de rails. De machinist liet dan een sirene horen, waarna men het gevaarte weer op de rails trachtte te krijgen. De werklozen – inmiddels was het legertje aangegroeid tot zestig man – maakten echter ook veel gebruik van kruiwagens. Uiteindelijk zouden er 130 personen bij de aanleg van Anna’s Hoeve te werk worden gesteld.

In de zomer van 1934 ging de uitvoerder op vakantie. Door zijn houding en optreden tegenover de werklozen was hij niet erg geliefd. In zijn afwezigheid werd ‘opruiende lectuur’ verspreid onder de tewerkgestelden. Er ging zelfs een oproep tot staking rond. Eén persoon, die de uitvoerder met de dood had bedreigd, werd gearresteerd. Toen de rust was weergekeerd meldde de krant: “Het is er gezond arbeiden, het ziekteverzuim is zeldzaam laag en er heerscht een goede geest in de ploegen.”

 
17 maart 2015, Anna's Hoeve, Bergvijver met Berg op de achtergrond

Siervijvers en heuvelsBewerken

Er zijn drie siervijvers aangelegd. Met het materiaal afkomstig van de vloeivelden en vrijgekomen zand uit de siervijvers werden drie heuvels opgeworpen. De berg van Anna’s Hoeve stak boven alles uit met een hoogte van 24 meter boven NAP. Voor deze hoogste berg was 90.000 m² zand nodig. Hiervan kwam een derde deel uit de vloeivelden en de rest uit de vijvers. Voor de andere twee heuvels was nog eens 70.000 m³ zand nodig. De taluds van de hellingen werden beplant: jonge aanplant moest het zand ‘vastleggen’. Na de openstelling van het nieuwe recreatiegebied was de belangstelling van het publiek enorm. De directeur Publieke Werken stelde voor om het terrein maar af te sluiten want veel jonge aanplant werd vernield. De hellingen hadden zeer te lijden onder de publieke belangstelling. Er kwamen zelfs mensen naar Anna's Hoeve om te kamperen of te zwemmen. In de oorlog zijn grote delen van het bos door Hilversummers gekapt ten behoeve van brandstof voor haarden en keukenovens. Na 1947 kwam de herbebossing op gang. Aan het eind van de oorlog vormden het Laarder Wasmeer en de siervijvers van Anna's Hoeve een waterversperring. De weg voor de berg werd even na de bocht afgesloten door een slagboom. Op het grasveld voor Anna's Hoeve kwam zelfs pantserafweergeschut. In 1955 werden de vloeivelden/stortplaatsen nogmaals vergraven. Het vrijkomende materiaal werd gebruikt om de speelweide op te hogen.

Tot 1972 was vlak bij de "grote berg" een uitspanning met een theeschenkerij. De speeltuin kende de grootste bloeiperiode in de zestiger jaren van de twintigste eeuw. Naast bekende speeltuinattributen waren er onder andere een achtbaan, spookhuis en een treintje. Na een brand werd het restaurant herbouwd als partycentrum en het attractiepark werd gesloten, totdat in 2005 het partycentrum eveneens afbrandde. Slechts een klein gebouw, dat al jaren gekraakt is, en restanten van het attractiepark herinneren daaraan. Het gebouwtje brandde op vrijdagochtend 21 februari 2014 na brandstichting af en werd daarna snel gesloopt. Op de plek werd in 2016 een scoutinghuis gebouwd.

Tegenwoordig is de belangstelling voor Anna’s Hoeve nog zeer groot en het gebied heeft zijn functie als aangelegd natuur- en recreatiegebied volledig behouden.

WoningbouwBewerken

Een deel van het gebied Anna's Hoeve, dat grenst aan de bebouwde kom van Hilversum, is bestemd voor woningbouw. Op de plaats van de oude rioolzuiveringsinstallatie, de wielerbaan en enkele sportvelden komen volgens de plannen ongeveer 630 woningen tussen het gebied Laarder Waschmeren en het Dudok-Stadspark Anna's Hoeve. Er is inmiddels een nieuw, kleiner rioolgemaal aangelegd. Tussen de wijk en de nieuwe zuivering werd de Grondberg van Anna's Hoeve opgeworpen.