Algemene wet inzake rijksbelastingen

wet

De Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) is een Nederlandse overkoepelende wet die geldt voor alle belastingen die door het rijk geïnd worden. De Gemeentewet en de Provinciewet verklaren deze ook grotendeels van toepassing op gemeentelijke en provinciale heffingen.

Algemene wet inzake rijksbelastingen
Citeertitel Algemene wet inzake rijksbelastingen
Titel Wet van 2 juli 1959, houdende regelen, welke aan een aantal rijksbelastingen gemeen zijn
Afkorting AWR
Soort regeling Wet in formele zin
Toepassingsgebied Vlag van Nederland Nederland
Rechtsgebied Formeel belastingrecht
Status Geldend
Goedkeuring en inwerkingtreding
Ondertekend op 2 juli 1959
In werking getreden op 1 oktober 1962
Lees online
Algemene wet inzake rijksbelastingen
Portaal  Portaalicoon   Mens & maatschappij

GeschiedenisBewerken

De Algemene wet inzake rijksbelastingen is in 1959 ingevoerd. In deze wet zijn een groot aantal algemene regels opgenomen, die voordien in allerlei afzonderlijke heffingswetten stonden.

De Wet van 14 oktober 2015 tot wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en enige andere wetten in verband met een regeling voor het elektronische berichtenverkeer (Wet elektronisch berichtenverkeer belastingdienst) regelt de mogelijkheid dat burgers digitaal moeten gaan communiceren met de Belastingdienst.

InhoudBewerken

WoonplaatsBewerken

Allereerst geeft de AWR een algemeen woonplaatsbegrip. Waar iemand woont, wordt naar de omstandigheden beoordeeld. Bij natuurlijke personen gaat het om het centrum van de persoonlijke belangen, bij rechtspersonen om de plaats van feitelijke leiding of waar de beslissingen feitelijk genomen worden (in geval van tussenschuiven van stromannen). Het GBA-adres of statutaire vestigingsplaats doen vrijwel niet ter zake. Deze bepaling zet een rem op fiscale nepverhuizingen. Verhuizen naar een belastingparadijs is op zich toegestaan, maar iemand moet ook echt verhuisd zijn, en niet zich slechts daar inschrijven. Door deze brede bepaling met ruime omschrijving kunnen belastingvluchten naar belastingparadijzen makkelijk worden tegengegaan. Landen die een smaller begrip hanteren, zoals Frankrijk, hebben hier aparte wetgeving voor nodig: de CFC-wetgeving.

Fiscaal partnerschapBewerken

Artikel 5a AWR bepaalt wie fiscaal partner van elkaar zijn. Fiscaal partnerschap is van belang voor de heffing van een aantal belastingingen en voor het recht op toeslagen. Ieder persoon kan slechts één fiscaal partner hebben.

Echtgenoten zijn in beginsel altijd fiscaal partner van elkaar. Zij zijn echter geen fiscaal partner als ze van tafel en bed zijn gescheiden. Daarnaast eindigt het partnerschap zodra een verzoek tot echtscheiding of scheiding van tafel en bed is ingediend én de echtgenoten niet meer op hetzelfde woonadres staan ingeschreven. Ongehuwde meerderjarigen kunnen op grond van de AWR partner zijn indien zij een notarieel samenlevingscontract hebben én op hetzelfde woonadres staan ingeschreven.

De Wet inkomstenbelasting 2001 en de Successiewet 1956 (schenk- en erfbelasting) kennen elk een aanvullend partnerbegrip. Deze gelden in aanvulling op art. 5a AWR en zijn daarom slechts van toepassing indien een belastingplichtige voor die wetten niet al op grond van van art. 5a AWR een fiscaal partner heeft.

De aangifteBewerken

De wet bepaalt dat iedere belastingplichtige een aangifte biljet "duidelijk, stellig en zonder voorbehoud" moet invullen. Een andere bepaling is dat een belastingplichtige die geen aangiftebiljet heeft gekregen, daar zelf om moet vragen.

Indien iemand geen of (al dan niet opzettelijk) onjuiste aangifte doet, kan de inspecteur van de aangifte afwijken. Dit dient hij wel mede te delen zodat de belastingplichtige tegenbewijs kan aanvoeren. Aannemelijk maken is hier voldoende, wat minder zwaar is dan de bewijslast in het civiele recht.

De aanslagBewerken

Daarnaast schrijft de AWR precies voor hoe en wanneer een aanslag moet worden opgemaakt en aan welke eisen deze moet voldoen.

Tegen iedere aanslag staat uiteraard bezwaar open bij de inspecteur, waarna beroep kan worden aangetekend bij de rechtbank (vanaf januari 2005, nu nog het Gerechtshof).

De wet geeft verder eisen voor naheffing en navordering. Zo geldt onder andere de eis van het nieuwe feit, maar kan een duidelijke vergissing van de kant van de belastingdienst geen beletsel zijn voor naheffing of navordering (bijvoorbeeld een nul te weinig op de aanslag). De bevoegdheid tot het vaststellen van een navorderingsaanslag vervalt 5 jaar na het tijdstip waarop de belastingschuld is ontstaan (bij inkomstenbelasting het eind van het belastingjaar). Indien voor het doen van aangifte uitstel is verleend, wordt de navorderingstermijn met de duur van dit uitstel verlengd. Indien te weinig belasting is geheven over een bestanddeel van het voorwerp van enige belasting dat in het buitenland wordt gehouden of is opgekomen, vervalt de bevoegdheid tot navorderen 12 jaar na het tijdstip waarop de belastingschuld is ontstaan.

Aanhangig is de Wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en enige andere wetten in verband met de invoering van herziening bij aanslagen en een regeling voor het elektronische berichtenverkeer (Wet vereenvoudiging formeel verkeer Belastingdienst) volgens welke bij kwade trouw de navorderingstermijn steeds tot 12 jaar na de ontvangst van de aangifte loopt. Deze geldt ook voor vergrijpen waarbij de kortere termijn van 5 jaar van toepassing was en deze 5 jaar al zijn verstreken. Vooruitlopend op het aannemen en inwerkingtreden van de wetswijziging is de inkeerregeling tijdelijk verruimd: tot 1 juli 2014 wordt de vergrijpboete bij inkeer nihil (zie ook hieronder).

SanctiesBewerken

In de AWR zijn verschillende bepalingen opgenomen waarmee het niet voldoen aan de fiscale wetgeving wordt bestraft. Als bijvoorbeeld geen aangifte is gedaan of als gebreken in de administratie van een onderneming zijn geconstateerd kan belastingplichtige te maken krijgen met verzwaring van bewijslast.

Ook geeft de wet een aantal financiële en strafrechtelijke sancties. Voor lichtere misstappen (zoals het te laat inleveren van de aangifte) kan een administratieve verzuimboete worden opgelegd. Voor zwaardere vergrijpen (het opzettelijk niet aangeven van inkomsten) wordt een vergrijpboete opgelegd, die als percentage van de te weinig geheven belasting wordt berekend en tot 100% daarvan kan oplopen. Dit zijn bestuurlijke boetes, geregeld in het Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingdienst (een besluit van de staatssecretaris van Financiën, dus een ministeriële regeling). In aanvulling daarop is er de Tijdelijke verruiming en daaropvolgende aanscherping inkeerregeling, een besluit van 2 september 2013.[1]

Als er zeer ernstige fraude is gepleegd, kan het OM overgaan tot strafvordering op aangifte van de fiscus. Hier geldt wel het "una via" beginsel: heeft de fiscus voor de weg van het strafrecht gekozen dan mag men niet ineens overgaan op een bestuursrechtelijke procedure, en andersom.

Deugdelijke administratieBewerken

Ten slotte kent artikel 47 nog een sanctie voor onder andere het niet voeren van een deugdelijke administratie: omkering van de bewijslast. In zulke gevallen moet de belastingplichtige niet meer aannemelijk maken, maar onherroepelijk bewijzen dat hij gelijk heeft en niet de inspecteur. Aangezien dit slechts kan met een deugdelijke administratie is dit vrijwel onmogelijk en wordt desbetreffende bedrijf of ondernemer gedwongen haar boekhouding op tafel te leggen.

Massaal bezwaarBewerken

Afdeling 1a, Massaal bezwaar (art. 25c-25f) regelt het volgende.

Indien naar het oordeel van de minister voor de beslissing op een groot aantal bezwaarschriften de beantwoording van eenzelfde rechtsvraag van belang is, kan hij een aanwijzing massaal bezwaar geven. De aanwijzing massaal bezwaar bevat de te beantwoorden rechtsvraag, al dan niet met accessoire kwesties. De aanwijzing massaal bezwaar geldt voor bezwaren voor zover die deze rechtsvraag betreffen, mits het bezwaarschrift is ingediend vóór de dag waarop de collectieve uitspraak wordt gedaan, de indiening tijdig is en nog geen uitspraak op het bezwaarschrift is gedaan. De termijn om te beslissen op bezwaren waarvoor de aanwijzing massaal bezwaar geldt, wordt opgeschort tot en met de dag voorafgaande aan de dag waarop de collectieve uitspraak wordt gedaan. Met het oog op beantwoording van de betreffende rechtsvraag door de bestuursrechter in belastingzaken selecteert de inspecteur een of meer zaken. De inspecteur kan met de belanghebbenden in de geselecteerde zaken een vergoeding overeenkomen voor griffierecht en proceskosten.

Binnen zes weken nadat de rechtsvraag, al dan niet met accessoire kwesties, onherroepelijk is beantwoord, beslist de inspecteur door middel van één collectieve uitspraak op bezwaren waarvoor de aanwijzing massaal bezwaar geldt. Indien de bestuursrechter in belastingzaken de rechtsvraag heeft voorgelegd aan de Hoge Raad ter beantwoording bij wijze van prejudiciële beslissing, kan de inspecteur collectief uitspraak doen binnen zes weken nadat die bestuursrechter heeft beslist.

De collectieve uitspraak wordt bekendgemaakt door gelijktijdige kennisgeving ervan in de Staatscourant en op de website van de Belastingdienst. Tegen de collectieve uitspraak kan geen beroep worden ingesteld. Indien de inspecteur bij de rechterlijke uitspraak geheel of gedeeltelijk in het ongelijk is gesteld, vermindert hij de belastingaanslagen en beschikkingen waarop bezwaren waarvoor de aanwijzing massaal bezwaar geldt betrekking hadden binnen zes maanden na de kennisgeving van de collectieve uitspraak. Indien de bezwaren waarvoor de aanwijzing massaal bezwaar geldt betrekking hebben op ingehouden of op aangifte afgedragen belasting verleent de inspecteur binnen zes maanden na de kennisgeving van de collectieve uitspraak een teruggaaf.

Externe linkBewerken