Akerkhof

plein in Groningen (stad)

Met de naam Akerkhof (of A-Kerkhof) wordt de ruimte rondom de Der Aa-kerk in de stad Groningen aangeduid.

Akerkhof
De Der Aa-kerk gezien vanaf het Noorden van het Akerkhof
Geografische informatie
Locatie       Groningen (stad)
Wijk Binnenstad
Coördinaten 53° 13′ NB, 6° 34′ OL
Algemene informatie
Genoemd naar Der Aa-kerk
Bestrating klinkers
Opvallende gebouwen Der Aa-kerk en Korenbeurs
Detailkaart
Akerkhof (Binnenstad)
Akerkhof
Akerkhof NZ bij nacht, richting Vismarkt
Luchtfoto van Akerkhof en directe omgeving (1920-1940).

Het Akerkhof bevindt zich in het verlengde van de Vismarkt en gaat, ter hoogte van de zijstraten Lutkenieuwstraat (naar het noorden) en Munnekeholm (naar het zuiden), over in de Brugstraat. Een oudere naam is Langestraat.

Op het midden van het Akerkhof bevindt zich de Der Aa-kerk. Aan de noordzijde zijn vooral winkels gevestigd (voornamelijk de betere kledingzaken). Ook was de oudste apotheek (1782) van de stad er tot 2012 te vinden. Aan de zuidzijde is het rustiger. Daar vindt men de Stadswerkplaats (een plaats waar men onder begeleiding kan klussen) en een aantal galeries en ateliers. Aan die zijde van het Akerkhof ligt ook het voormalige Jan Tuin Centrum. Dat was tot de jaren tachtig een jongerensoos, genoemd naar de voormalige Groningse burgemeester Jan Tuin. Tegenwoordig is in datzelfde pand de Groningse afdeling van Humanitas gevestigd.

Het Akerkhof was vroeger ook daadwerkelijk een kerkhof; vanaf de twaalfde eeuw werd er begraven. Aan die praktijk kwam een einde toen begraven in de binnenstad niet langer hygiënisch gevonden werd. Het Akerkhof werd in 1828 geruimd.

De zuidzijde werd vroeger ook Achter Akerkhof genoemd. De westzijde ook de Dobbe of Monnikendobbe. Oorspronkelijk was hier een dobbe. Een oude Groningse zegswijze luidt: Het zal geschieden wanneer het aan het Akerkhof niet waait en in de Poelestraat geen plassen staan, dat wil zeggen met sint-juttemis.

GebouwenBewerken

  • De Korenbeurs. Op dezelfde plaats stonden twee eerdere beurzen: in hout (1774) en in steen (1825). Het beursbedrijf zelf dateert uit 1680. Sinds 2000 is er een filiaal van een supermarktketen in gevestigd.

TriviaBewerken

Het Akerkhof is een van de drie Groningse straten op het Nederlandse Monopolybord. Het wordt daar aangeduid als A-Kerkhof, anders dan volgens de Groninger straatnaambordjes anno 2010. De gemeente hanteert overigens beide spellingen.

MonumentenBewerken

Het Akerkhof telt 15 bouwwerken die zijn aangewezen als rijksmonument. Daarnaast staan in de straat 15 gemeentelijke monumenten.

Adres Bouwjaar Beschrijving Monument Afbeelding
Akerkhof 1 1865 Korenbeurs
Ontworpen door J.G. van Beusekom
RM 18415  
Akerkhof 2 13e eeuw Der Aa-kerk, in 1247 parochiekerk
Gewijd aan Onze Lieve Vrouwe en Nicolaas.
In de 15e eeuw verbouwd tot de huidige kruisbasiliek.
RM 18423  
Akerkhof 2a 18e eeuw Aa-toren Twee eerdere torens RM 18424  
Akerkhof 3 1948-49 Wederopbouw, ontworpen door F. Klein GM 108680
Akerkhof 4 19e eeuw
Bioscoop 1904
Huis de Beurs GM 101742  
Akerkhof 5 GM 101724
Akerkhof 7 1954-55 Onderdeel van nieuwbouwcomplex ontworpen door F. Klein ter vervanging
van door oorlogsgeweld verloren panden aan Akerkhof en Stoeldraaierstraat
GM 104416  
Akerkhof 8-10 RM 18425  
Akerkhof 11 RM 18416  
Akerkhof 12 Bedrijfspand, verbouwd in 1935 naar ontwerp van A.Th. van Elmpt
Pand bevat oude liftinstallatie die nog steeds in bedrijf is.
GM 101747  
Akerkhof 13 Winkelpand, voor- en achterhuis.
In het pand plavuizen vloer bewaard uit 16e of 17e eeuw.
RM 18417  
Akerkhof 14 Winkel-woonhuis uit de 19e eeuw, wellicht met een oudere kern. GM 101748  
Akerkhof 15 Middeleeuwen Voor- en achterhuis op zeer diep perceel.
Voorhuis uit de late middeleeuwen.
In zijgevel anker dat wijst op eerdere bebouwing uit de 14e eeuw.
RM 18418  
Akerkhof 16 GM 101749  
Akerkhof 17 Middeleeuwen,
Voorgevel 1733
Oudste apotheek in stad RM 18419  
Akerkhof 19 16e eeuw GM 101730
Akerkhof 20 17e eeuw Hof van Holland, bedrijfsruimte met bovenwoning GM 103234  
Akerkhof 21 16e eeuw Voorhuis met twee achterhuizen GM 107510
Akerkhof 22 1908 Klooster, later verbouwd tot jongerencentrum. Ontworpen door A.Th. van Elmpt RM 485413  
Akerkhof 27 1890 GM 107608
Akerkhof 28 1911 Woonhuis ontworpen door Y. van der Veen GM 101754  
Akerkhof 29 1900 Winkelpand met bovenwoning, ontworpen door A.Th. van Elmpt RM 485406  
Akerkhof 30 1897 Koetshuis met bovenwoning ontworpen door G. Nijhuis RM 485423  
Akerkhof 31 Hoekpand met Akerkstraat 2, RM 18420  
Akerkhof 33 RM 18421  
Akerkhof 35 1891 GM 101734
Akerkhof 36-40 1906 Bankgebouw, Rotterdamse Bank, ontworpen door A.D.N. van Gendt en G. Nijhuis RM 485433  
Akerkhof 37 Voorhuis middeleeuwen Onderkelderd pand, voorhuis en achterhuis. GM 101735  
Akerkhof 41 17e eeuw GM 101737
Akerkhof 49 RM 18422  


Zie de categorie A-Kerkhof van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.