Hoofdmenu openen

Wikipedia β

Aborigines (Australië)

Australië

Met de Aborigines (vaak ook Aboriginals en vroeger austraalnegers genoemd) worden de eerste menselijke bewoners van het Australische continent en hun afstammelingen aangeduid. Het woord Aborigines stamt van het Latijnse ab origine hetgeen vanaf de oorsprong betekent, dus de oorspronkelijke bewoners.

Aborigines
Aborigines, 1939
Aborigines, 1939
Totale bevolking 670.000 (2011)[1]
Verspreiding Vlag van Australië Australië
Taal Australische talen, Engels
Geloof christendom, droomtijd, onkerkelijk
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken
Aborigine met boemerang, 1920

Volgens de theorieën zijn de Aborigines ongeveer 65.000 tot 50.000 jaar geleden aangekomen in Australië. Op dat moment in de ijstijd lag de zeespiegel veel lager dan nu (ca. 150 meter), waardoor het grootste deel van de zee tussen Zuidoost-Azië en Australië drooglag. Enkele zeestraten kwamen niet droog te liggen, waardoor het waarschijnlijk is dat ze met gebruik van vaartuigen Australië hebben bereikt.

Inhoud

Traditionele levenswijzeBewerken

De eerste inwoners van Australië waren jager-verzamelaars en nomaden. Zij leefden in groepen van een veertigtal mensen die elk hun eigen gebied hadden. In de binnenlanden, waar minder voedsel was, bestonden de clans uit niet meer dan twintig personen. De groepen hadden onderling contact. Eens in het jaar troffen de Aborigines uit Nieuw-Zuid-Wales elkaar in de tijd dat de motten uitvlogen. Deze werden gevangen en als delicatesse gegeten. De Aborigines gebruikten deze periode niet alleen om te feesten, maar ook om ceremonies uit te voeren, rituele gevechten te houden en huwelijken te sluiten. Deze Aborigines werden wel 'mottenjagers' genoemd.

De Aborigines kenden geen pijl-en-boog, ze gebruikten de boemerang en de zogenaamde woomera, een hulpstuk bij het speerwerpen, als wapen. Landbouw was onbekend. Toch oefenden ze een niet geringe invloed uit op de hen omringende natuur door op gezette tijden bepaalde gebieden van de bush op een beheerste manier te laten afbranden. Hierdoor kregen nieuwe generaties planten de kans te groeien.

Aboriginestammen in het noordwesten van Australië hadden enig contact met de bewoners van eilanden die nu tot Indonesië behoren. Via de Straat Torres waren er stapsgewijs contacten tussen Australië en Nieuw-Guinea. De Aborigines hebben weinig of geen technieken en gewoonten overgenomen van andere volkeren. Zij hadden blijkbaar voldoende aan vis en schaaldieren om van te leven en gingen niet over tot het cultiveren van gewassen. De mannen zijn van oudsher de jagers. De vrouwen verzamelen bessen en andere eetbare plantaardige materialen. Deze vrouwen geven de kennis van planten door aan hun dochters. De mannen bereiden van oudsher het eten.

Veel wijst er op dat bepaalde aspecten van de huidige maatschappij en cultuur in Australië teruggaan tot een leefwijze van 45.000 tot 60.000 jaar geleden, aspecten die overal elders in de wereld verloren gingen of vervangen werden. Toen de eerste kolonisten eind 18e eeuw aankwamen, leefden er tussen de 315.000 en de 750.000 mensen in Australië. In 2006 werd het aantal inheemsen door het Australian Bureau of Statistics geschat op 517.200, 2,5% van de totale bevolking van Australië. Niet alleen door ziekte verminderde hun aantal, maar ook door het vrijwel straffeloze moorden door de Britse kolonisten.

Huidige levenswijzeBewerken

De laatste decennia is het aantal Aborigines weer gestegen, maar relatief weinig daarvan leven nog in de traditionele levenssfeer. Velen wonen in de steden, de overigen in afgelegen nederzettingen of in aan hen teruggegeven natuurgebieden. Sinds men hier uranium gevonden heeft, dreigt ontginning niet alleen het natuurgebied te vernietigen maar ook de eeuwenoude cultuur.

In de moderne Australische samenleving nemen de Aborigines een marginale positie in. De gemiddelde gezondheid en economische welstand laat nog steeds veel te wensen over. De levensverwachting is dan ook 20 jaar lager dan die van de gemiddelde Australiër.

ErkenningBewerken

Lange tijd werden de Aborigines door de blanke bevolking beschouwd als het toppunt van 'achterlijkheid'. Tegenwoordig heeft men een minder beperkte kijk op wat de waarde van een cultuur uitmaakt en is er veel meer waardering gekomen voor, bijvoorbeeld, de kunst en de mythologie. Ook staat de Australische overheid het toe om, in gebieden waar veel Aborigines leven, naast de witte wet ook de zwarte wet toe te passen. Dit betekent concreet dat Aboriginedaders kunnen worden vervolgd naar de eigen normen en waarden. Deze zijn vaak strenger dan de witte wet.

LandrechtenBewerken

In 1976 nam de Australische overheid de Land Rights Act aan. Dit houdt in dat Aborigines kunnen onderhandelen met de overheid over land. Als Aboriginerechten op het land eenmaal zijn vastgesteld, mag het land op geen enkele wijze worden veranderd. Dit is van belang, omdat Australië geacht werd aan niemand toe te behoren bij het in bezit nemen door de Britten. Door deze wet laat men zien dat dat niet het geval was. In 1992 sprak het Hooggerechtshof uit, dat Australië in 1788 ten onrechte een "terra Nullius" (land van niemand) was genoemd. Wel moeten de Aborigines hun beweerde landrechten steeds bewijzen, wat tot slepende rechtszaken heeft geleid.

Eigen benamingBewerken

De Aborigines noemen zichzelf niet zo. Er is daarnaast geen sprake van één type Aborigine. Er zijn vele stammen met honderden verschillende dialecten. Enige voorbeelden van namen die zij voor hun eigen stammen gebruiken:

  • Tiwis (dit is een verzamelnaam voor enige stammen in de noordelijke kustgebieden)
  • Gagudju (noordelijke gebieden)
  • Pitjantjatjaras (Centraal-Australische woestijngebied)
  • Mutijulu (Ulurugebied)
  • Koories (Zuidoosten)
  • Yolngu (dit is een verzamelnaam voor enige stammen in Noordoost-Arnhemland)

Gestolen generatiesBewerken

Door de onderwaardering van de Aborigines en een totaal onbegrip voor hun levensstijl, kwam vanaf de jaren 1920 een beweging op gang die Aboriginekinderen van hun ouders weghaalde en hen bij blanke pleeggezinnen onderbracht. Dit werd met name gedaan als bewezen kon worden dat één van de biologische ouders van het kind een niet-Aborigine was. Veel Aboriginekinderen hebben op deze wijze het contact met hun familie verloren. Dit wordt als bijzonder ernstig ervaren, omdat de familieband bij de Aborigines van groot belang is. Anderen zeggen dat dit echter wel een goede zaak was. Zij zeggen dat hierdoor de rijkdommen van het land van de Aborigines alleen door hen, de oorspronkelijke bewoners, gebruikt wordt op deze manier. De Aboriginekinderen die op deze manier van hun familie werden weggenomen, worden ook wel the Stolen Generations (de gestolen generaties) genoemd. Het gaat hierbij om duizenden kinderen van Aborigine-afkomst. Men denkt hier nu anders over: in 2007 bepaalde het Hooggerechtshof in Australië dat een van deze Aboriginekinderen (een man) een bedrag van 300.000,- Australische dollars moest worden uitgekeerd, vanwege het feit dat het niet terecht was iemand van zijn Aboriginefamilie weg te halen. Men verwacht nu meer van deze rechtszaken.

Een ander gevolg van de gestolen generatie is het in 2006/2007 door de Australische overheid vastgestelde excessieve drankmisbruik onder deze Aborigines in reservaten. Hiermee samenhangend constateerden zij ook, dat er bij de Aborigines een duidelijke correlatie bestond tussen alcoholgebruik en incestueuze handelingen. De overheid verbood daarom in 2007 de verkoop van alcohol aan Aborigines in de reservaten.

Op 13 februari 2008 bood de Australische regering officieel haar excuus aan:

 

Voor de pijn, het lijden en het kwetsen van de gestolen generaties, hun nageslacht, achtergebleven families en gemeenschappen, zeggen wij sorry. Tegen moeders en vaders, broers en zusters, voor het uiteenscheuren van families en gemeenschappen, zeggen wij sorry. En voor de onwaardige behandeling en vernedering van een trots volk met een trotse cultuur, zeggen wij sorry.

 

Kunstvorm en cultuurBewerken

Omstreeks 1972 ontstond Aboriginal art, een commerciële mengvorm van westerse schilderkunst, Aboriginesymbolen en etnografie.

De symbolen van de Aborigines worden door hen gezien als communicatiemiddel. Deze worden ook tegenwoordig nog door hen op deze wijze gebruikt, vooral bij initiatieriten. Hierbij spelen kunst, dans en muziek een gezamenlijke rol. De stammen bezitten een rijke orale traditie.

De Australische popgroep 'Midnight Oil' (zanger Peter Garrett) nam het op voor deze verdrukte bevolkingsgroep met hun hit 'Beds are burning'.

In het werk van de Vlaamse hedendaagse beeldend kunstenaar en tevens Australiëreiziger en -kenner Danny Matthys neemt het oud en nieuw werk van Aborigines een belangrijke plaats in.

AboriginevlagBewerken

De Aboriginevlag is ontworpen door Aborigine Harold Thomas. De vlag is aan de bovenzijde zwart. Het zwart symboliseert het volk en de onderkant is rood en symboliseert de aarde. In het midden van de vlag staat een gele cirkel die de zon als bron van het leven verbeeldt.

Externe linkBewerken