2-propanol

chemische stof

2-propanol, ook aangeduid als propaan-2-ol (IUPAC-naam), isopropanol, isopropylalcohol en afgekort tot IPA, is een secundair alcohol met als brutoformule C3H8O. In zuivere toestand is het een kleurloze en heldere vloeistof met een relatief zoete geur, die zeer goed oplosbaar is in zowel water als een aantal organische oplosmiddelen. Door het snelle verdampen en het goede oplossen van vettigheid heeft 2-propanol een breed scala aan toepassingen, voornamelijk als ontsmettingsmiddel. Bovendien tast de stof kunststoffen en printplaten niet aan.

2-propanol
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van 2-propanol
Structuurformule van 2-propanol
Molecuulmodel van 2-propanol
Molecuulmodel van 2-propanol
Algemeen
Molecuulformule C3H8O
IUPAC-naam propaan-2-ol
Andere namen 2-hydroxypropaan, isopropanol, isopropylalcohol, IPA
Molmassa 60,09 g/mol
SMILES
CC(O)C
InChI
1S/C3H7OH/c1-3(2)4/h3-4H,1-2H3
CAS-nummer 67-63-0
EG-nummer 200-661-7
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
OntvlambaarSchadelijk
Gevaar
H-zinnen H225 - H319 - H336
EUH-zinnen geen
P-zinnen P102 - P210 - P262 - P301+P330+P331 - P403 - P305+P351+P338
LD50 (ratten) (oraal) > 5000 mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vloeibaar
Kleur kleurloos
Dichtheid 0,785 g/cm³
Smeltpunt −89 °C
Kookpunt 82 °C
Vlampunt 12 °C
Goed oplosbaar in water, methanol, aceton, benzeen, chloroform
log(Pow) 0,16
Viscositeit 0,00196 Pa·s
Brekingsindex 1,37927 (589 nm, 20 °C)
Geometrie en kristalstructuur
Dipoolmoment 1,66 D
Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

SyntheseBewerken

2-propanol wordt industrieel bereid door de additie van water aan propeen, onder de invloed van een zure katalysator:

 

Een alternatieve route is de reductie van aceton met waterstofgas, of andere reductoren zoals lithiumaluminiumhydride.

EigenschappenBewerken

2-propanol vormt als oplossing in water (12,1%) een azeotroop die kookt bij 80,4°C. Ook met verschillende andere organische oplosmiddelen, waaronder n-pentaan, n-hexaan, n-heptaan, n-octaan, cyclohexaan, benzeen en tolueen, worden azeotropen gevormd.

ToepassingenBewerken

2-propanol kent diverse toepassingen. In de gezondheidszorg wordt het hoofdzakelijk als ontsmettingsmiddel gebruikt, meestal verwerkt in een gel.[1]

Het is een veelgebruikt huishoudelijk oplosmiddel, bijvoorbeeld voor het schoonmaken van brillenglazen. In meer gespecialiseerde toepassingen wordt het gebruikt voor het reinigen van drukvlakken in de grafische industrie en van siliciumwafers in de chipindustrie.

In de biochemie en moleculaire biologie wordt 2-propanol gebruikt om DNA te precipiteren.

2-propanol is een koelmiddel voor CNC-gestuurde hogesnelheidsfrezen, en een oplosmiddel in de koelgassen-industrie.

Om ethanol ongeschikt te maken voor menselijke consumptie, wordt er 1 tot 3% 2-propanol aan toegevoegd, of methanol. Dit proces wordt denaturatie genoemd.

In thanatopraxie wordt 2-propanol toegepast als balsemvloeistof.

Toxicologie en veiligheidBewerken

2-propanol is niet giftig, maar kan bij langdurige blootstelling effecten op het zenuwstelsel en uitdroging van de huid veroorzaken.

2-propanol is vluchtig en ontvlambaar. De stof kan, onder invloed van zuurstofgas, ontplofbare peroxiden vormen.

Externe linkBewerken

  • (en) Gegevens van 2-propanol in de GESTIS-stoffendatabank van het Duitse Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA) (JavaScript vereist)